Thông Số Kỹ Thuật
| Khối lượng mol: | 80.91 g/mol |
| Phân tử khối: | 80.91 |
| Số CAS: | 10035-10-6 |
| Trạng thái: | Lỏng (dung dịch nước), khí (hydro bromide nguyên chất) |
| Màu sắc: | Không màu (dung dịch), có thể hơi vàng khi tiếp xúc không khí và ánh sáng do Br₂ hình thành. |
| Tính tan: | Hòa tan hoàn toàn trong nước, tạo thành dung dịch axit mạnh. |
| Độ tan: | Rất dễ tan trong nước, tan ~221 g HBr / 100 g nước ở 20 °C. |
| Độ pH: | Rất thấp, pH ≈ 0-1 cho dung dịch thông thường. |
| Oxi hóa - Khử: | Trong HBr, brom có số oxi hóa -1, thể hiện tính khử. Tuy nhiên, nó là một axit, không phải chất oxi hóa. Br₂ (tạo thành từ quá trình oxi hóa HBr) là chất oxi hóa. |
| Nhiệt độ sôi: | -66.8 °C (cho khí HBr nguyên chất); 122 °C (dung dịch azeotrope 47.6% HBr) |
| Nhiệt nóng chảy: | -86.98 °C |
| Tỷ trọng: | 1.49 g/cm³ (dung dịch 48% HBr ở 20 °C) |
Máy tính nhanh
* Tự động tính dựa trên 80.91 g/mol
Đặc tính & Ứng dụng
- Tổng hợp hóa học: Là tác nhân brom hóa mạnh để sản xuất các hợp chất hữu cơ chứa brom như bromua alkyl, bromua aryl.
- Dược phẩm: Sử dụng trong tổng hợp một số loại thuốc.
- Sản xuất polyme: Dùng làm chất xúc tác hoặc chất phản ứng trong sản xuất một số polyme.
- Chất khử: Có tính khử, có thể dùng trong một số phản ứng hóa học.
- Khai thác khoáng sản: Một số ứng dụng trong việc tách chiết kim loại.
Phương pháp điều chế
- Công nghiệp:
1. Phản ứng của lưu huỳnh đioxit với brom và nước:
SO₂(g) + Br₂(l) + 2H₂O(l) → 2HBr(aq) + H₂SO₄(aq)
2. Phản ứng của hydro với brom ở nhiệt độ cao (có xúc tác):
H₂(g) + Br₂(g) → 2HBr(g) - Phòng thí nghiệm:
1. Thủy phân bromua photpho (PBr₃ hoặc PBr₅):
PBr₃ + 3H₂O → H₃PO₃ + 3HBr
2. Phản ứng của natri bromua với axit sulfuric đậm đặc (cẩn thận vì H₂SO₄ đặc có thể oxi hóa HBr):
2NaBr(s) + H₂SO₄(đặc) → Na₂SO₄(s) + 2HBr(g) (ở nhiệt độ thấp)
2HBr + H₂SO₄(đặc) → Br₂ + SO₂ + 2H₂O (nếu nhiệt độ cao hoặc H₂SO₄ quá đặc)
Tính chất Hóa học
Tác dụng với:
- Kim loại (đứng trước H trong dãy hoạt động hóa học): Zn + 2HBr → ZnBr₂ + H₂
- Oxit bazơ: MgO + 2HBr → MgBr₂ + H₂O
- Bazơ: NaOH + HBr → NaBr + H₂O
- Muối (tạo kết tủa hoặc khí): AgNO₃ + HBr → AgBr↓ + HNO₃
- Chất oxi hóa mạnh: 2HBr + H₂SO₄(đặc, nóng) → Br₂ + SO₂ + 2H₂O
Không phản ứng:
Các kim loại đứng sau H trong dãy hoạt động hóa học (ví dụ: Cu, Ag, Au, Pt), các khí hiếm.
Chuỗi chuyển hóa
Br₂ → HBr → NaBr → AgBr
Hiện tượng thực tế
- Khi nhỏ dung dịch HBr vào một ống nghiệm chứa mảnh kẽm (Zn), sẽ thấy sủi bọt khí không màu (khí H₂) và mảnh kẽm tan dần.
- Khi trộn dung dịch HBr với dung dịch bạc nitrat (AgNO₃), sẽ xuất hiện kết tủa màu vàng nhạt (AgBr) không tan trong axit nitric.
Bài tập vận dụng
Trong phòng thí nghiệm, để điều chế HBr người ta thường dùng phương pháp thủy phân PBr₃. Hãy viết phương trình hóa học của phản ứng này và cho biết sản phẩm phụ tạo thành là gì?
- Lời giải:
PBr₃ + 3H₂O → H₃PO₃ + 3HBr
Sản phẩm phụ tạo thành là axit photphorơ (H₃PO₃).
Mẹo nhớ nhanh: HBr axit mạnh mà, Bromua nó gắn liền, Gây bỏng da chớ đùa, Ứng dụng nhiều, nhớ ghi tên!
Cảnh báo & An toàn
Nguy hiểm: Hydrobromic acid là một axit mạnh, có tính ăn mòn cao đối với da, mắt và đường hô hấp. Hơi HBr gây kích ứng nghiêm trọng. Có thể gây bỏng hóa chất nặng. Phản ứng dữ dội với các chất oxy hóa mạnh, bazơ mạnh và một số kim loại, giải phóng khí H₂ dễ cháy nổ.
Độc tính:
- Tiếp xúc qua da: Gây bỏng hóa chất nặng, đau đớn, phồng rộp. Rửa ngay với nhiều nước, cởi bỏ quần áo nhiễm bẩn, tìm kiếm sự chăm sóc y tế.
- Tiếp xúc qua mắt: Gây bỏng mắt nghiêm trọng, tổn thương giác mạc vĩnh viễn, thậm chí mù lòa. Rửa mắt ngay lập tức với nhiều nước trong ít nhất 15 phút, đồng thời giữ mí mắt mở. Tìm kiếm sự chăm sóc y tế khẩn cấp.
- Hít phải: Gây kích ứng đường hô hấp nghiêm trọng, ho, khó thở, viêm phổi hóa học, phù phổi. Di chuyển nạn nhân ra không khí trong lành, giữ ấm và nghỉ ngơi. Tìm kiếm sự chăm sóc y tế.
- Nuốt phải: Gây bỏng thực quản, dạ dày nghiêm trọng, nôn mửa, đau bụng, sốc. KHÔNG gây nôn. Súc miệng bằng nước. Uống lượng nhỏ nước hoặc sữa nếu nạn nhân tỉnh táo. Tìm kiếm sự chăm sóc y tế khẩn cấp.
Thu Thủy
Cử nhân Hóa học Đại học Khoa học Tự nhiên. Có 5 năm kinh nghiệm giảng dạy và số hóa tài liệu giáo dục môn Hóa học.
Cập nhật: 17/11/2026
Đã kiểm duyệt chuyên môn
Miễn trừ trách nhiệm (Disclaimer): Toàn bộ thông số hóa học, điều kiện phản ứng và hiện tượng được tham chiếu từ cơ sở dữ liệu danh pháp IUPAC và sách giáo khoa Hóa học chuẩn. Dữ liệu mang tính chất tham khảo phục vụ học thuật. Chúng tôi khuyến cáo người dùng không tự ý thực hành các phản ứng sinh nhiệt, tạo khí độc hoặc chất nổ tại nhà khi không có thiết bị bảo hộ và sự giám sát của chuyên gia.