Chuyển đến nội dung chính
Giaiphuongtrinhhoahoc.com Từ điển chuyên sâu

NiSO₄

Niken(II) sunfat, Niken sunfat, Nickel(II) sulfate

Thông Số Kỹ Thuật
Khối lượng mol:154.75 g/mol (khan), 262.85 g/mol (hexahydrat)
Phân tử khối:154.75
Số CAS:7786-81-4 (khan), 10101-97-2 (hexahydrat)
Trạng thái:Rắn
Màu sắc:Vàng (khan), xanh lam (hexahydrat), xanh lục (heptahydrat)
Tính tan:Dễ tan trong nước; ít tan trong etanol và amoniac.
Độ tan:37.1 g/100 mL nước ở 20 °C (hexahydrat)
Độ pH:Khoảng 4.3 – 5.5 (dung dịch 0.1 M)
Oxi hóa - Khử:Niken trong NiSO₄ có số oxi hóa +2. Chất này không có tính oxi hóa hoặc khử mạnh, chủ yếu đóng vai trò là nguồn ion Ni²⁺.
Nhiệt độ sôi:Không xác định (phân hủy trước khi sôi)
Nhiệt nóng chảy:860 °C (khan, phân hủy), 53 °C (hexahydrat)
Tỷ trọng:3.68 g/cm³ (khan), 2.07 g/cm³ (hexahydrat)
Chất liên quan
NiCl₂Ni(NO₃)₂Ni(OH)₂NiCO₃

Đặc tính & Ứng dụng

  • Mạ điện: Là thành phần chính trong dung dịch mạ niken, tạo lớp phủ chống ăn mòn và trang trí.
  • Sản xuất chất màu: Dùng làm thuốc nhuộm gốm sứ, thủy tinh và mực in.
  • Công nghiệp hóa chất: Tiền chất để tổng hợp các hợp chất niken khác và chất xúc tác.
  • Y tế: Một số nghiên cứu ứng dụng trong y học, nhưng cần thận trọng do độc tính.
  • Nông nghiệp: Cung cấp vi lượng niken cho cây trồng, đặc biệt là cây họ đậu (cần liều lượng rất nhỏ).

Phương pháp điều chế

  • Trong phòng thí nghiệm:
    'NiCO₃ + H₂SO₄ → NiSO₄ + H₂O + CO₂'
    'NiO + H₂SO₄ → NiSO₄ + H₂O'
  • Trong công nghiệp:
    Thu được từ quá trình tinh luyện quặng niken hoặc từ phế liệu chứa niken. Quặng được hòa tan trong axit sunfuric loãng, sau đó dung dịch được tinh chế và kết tinh NiSO₄.

Tính chất Hóa học

Tác dụng với:

  • Kiềm (bazơ mạnh): 'NiSO₄ + 2NaOH → Ni(OH)₂↓ + Na₂SO₄'
  • Kim loại mạnh hơn Ni: 'NiSO₄ + Zn → ZnSO₄ + Ni'
  • Dung dịch chứa ion Ba²⁺: 'NiSO₄ + BaCl₂ → BaSO₄↓ + NiCl₂'

Không phản ứng:

Niken(II) sunfat không phản ứng với các axit mạnh không có tính oxi hóa (trừ phản ứng trao đổi ion nếu tạo kết tủa/khí/nước), không phản ứng trực tiếp với các kim loại yếu hơn niken (như Cu, Ag).

Chuỗi chuyển hóa

Ni → NiO → NiSO₄ → Ni(OH)₂

Hiện tượng thực tế

  • Dung dịch NiSO₄ có màu xanh lục đặc trưng do ion Ni²⁺.
  • Khi thêm dung dịch NaOH vào dung dịch NiSO₄, xuất hiện kết tủa xanh lá cây của Ni(OH)₂.

Bài tập vận dụng

  • Bài tập: Tính khối lượng NiSO₄·6H₂O cần dùng để pha chế 200 mL dung dịch NiSO₄ 0.5 M. (Cho Ni=58.7, S=32, O=16, H=1).
  • Lời giải:
    Số mol NiSO₄ cần: n = CₓV = 0.5 M × 0.2 L = 0.1 mol.
    Khối lượng mol của NiSO₄·6H₂O = 58.7 + 32 + 4×16 + 6×(2×1+16) = 262.7 g/mol.
    Khối lượng NiSO₄·6H₂O cần: m = n × M = 0.1 mol × 262.7 g/mol = 26.27 g.
Mẹo nhớ nhanh: Ni-ken sun-fat xanh tươi, Mạ xi điện sáng ngời thêm duyên.

Cảnh báo & An toàn

Nguy hiểm: NiSO₄ là chất độc hại, có khả năng gây ung thư, đột biến và độc cho sinh sản. Gây kích ứng da, mắt, đường hô hấp. Có thể gây phản ứng dị ứng da (viêm da tiếp xúc niken).
Độc tính: NiSO₄ là chất gây độc cấp tính và mãn tính. Có thể gây ung thư, dị ứng da, hen suyễn. Khi tiếp xúc, rửa kỹ bằng nước và xà phòng. Nếu hít phải, di chuyển nạn nhân ra nơi thoáng khí. Nếu nuốt phải, không gây nôn, đưa đến cơ sở y tế ngay lập tức.
Ảnh đại diện chuyên gia

Thu Thủy

Cử nhân Hóa học Đại học Khoa học Tự nhiên. Có 5 năm kinh nghiệm giảng dạy và số hóa tài liệu giáo dục môn Hóa học.

Cập nhật: 09/11/2026 Đã kiểm duyệt chuyên môn
Miễn trừ trách nhiệm (Disclaimer): Toàn bộ thông số hóa học, điều kiện phản ứng và hiện tượng được tham chiếu từ cơ sở dữ liệu danh pháp IUPAC và sách giáo khoa Hóa học chuẩn. Dữ liệu mang tính chất tham khảo phục vụ học thuật. Chúng tôi khuyến cáo người dùng không tự ý thực hành các phản ứng sinh nhiệt, tạo khí độc hoặc chất nổ tại nhà khi không có thiết bị bảo hộ và sự giám sát của chuyên gia.

Phản ứng liên quan

Chưa có phương trình nào được ghi nhận với chất này.