Thông Số Kỹ Thuật
| Khối lượng mol: | 92.708 g/mol |
| Phân tử khối: | 92.708 |
| Số CAS: | 12054-48-7 |
| Trạng thái: | Rắn |
| Màu sắc: | Chất rắn màu xanh lục |
| Tính tan: | Không tan trong nước, dễ tan trong axit mạnh, dung dịch amoniac đậm đặc. |
| Độ tan: | Tan rất ít trong nước (khoảng 0.00013 g/100 mL ở 20 °C). |
| Độ pH: | Khoảng 9.5 - 10.5 (dung dịch bão hòa yếu, mang tính bazơ yếu). |
| Oxi hóa - Khử: | Ni(II) trong Ni(OH)₂ có thể bị oxi hóa lên Ni(III) trong môi trường kiềm mạnh hoặc bởi các chất oxi hóa mạnh (ví dụ: Cl₂, OCl⁻) để tạo thành NiOOH (nickel(III) oxyhydroxide), đặc biệt quan trọng trong hoạt động của pin Ni-MH. |
| Nhiệt độ sôi: | Không xác định (phân hủy trước khi sôi) |
| Nhiệt nóng chảy: | 230 °C (phân hủy) |
| Tỷ trọng: | 4.15 g/cm³ |
Máy tính nhanh
* Tự động tính dựa trên 92.708 g/mol
Đặc tính & Ứng dụng
- Điện cực pin: Là vật liệu cathode quan trọng trong các loại pin kiềm như pin niken-cadmi (Ni-Cd), pin niken-kim loại hiđrua (Ni-MH) và pin niken-sắt (Ni-Fe) nhờ khả năng chuyển hóa oxi hóa-khử hiệu quả.
- Chất xúc tác: Được sử dụng trong một số phản ứng xúc tác hữu cơ, đặc biệt là các phản ứng hiđro hóa và khử oxi hóa.
- Sản xuất các hợp chất niken khác: Là tiền chất để tổng hợp các hợp chất niken khác, ví dụ như niken oxit (NiO) thông qua quá trình nung.
- Chất hấp phụ: Có khả năng hấp phụ một số ion kim loại nặng và chất màu từ dung dịch.
- Công nghiệp mạ: Đôi khi được dùng làm phụ gia trong dung dịch mạ niken.
Phương pháp điều chế
- Trong phòng thí nghiệm:
Cho dung dịch muối niken(II) (ví dụ: NiCl₂, NiSO₄) tác dụng với dung dịch kiềm mạnh (NaOH, KOH).
NiCl₂(aq) + 2NaOH(aq) → Ni(OH)₂(s) + 2NaCl(aq) - Trong công nghiệp:
Tương tự như phòng thí nghiệm, sử dụng dung dịch muối niken và dung dịch kiềm để kết tủa Ni(OH)₂. Quá trình này cần được kiểm soát chặt chẽ về pH và nhiệt độ để đạt được độ tinh khiết và kích thước hạt mong muốn cho các ứng dụng cụ thể (ví dụ: pin).
Tính chất Hóa học
Tác dụng với:
- Axit mạnh: Tan trong axit tạo muối niken(II) và nước.
Ni(OH)₂(s) + 2HCl(aq) → NiCl₂(aq) + 2H₂O(l) - Dung dịch amoniac đậm đặc: Tạo phức chất tan màu xanh lam đậm.
Ni(OH)₂(s) + 6NH₃(aq) → [Ni(NH₃)₆](OH)₂(aq) - Chất oxi hóa mạnh trong môi trường kiềm: Bị oxi hóa thành niken(III) oxyhydroxide (NiOOH).
2Ni(OH)₂(s) + Cl₂(g) + 2NaOH(aq) → 2NiOOH(s) + 2NaCl(aq) + 2H₂O(l)
Không phản ứng:
Hầu hết các kiềm yếu hơn amoniac (ví dụ: Mg(OH)₂), các dung dịch muối trung tính khác (trừ khi có phản ứng trao đổi ion tạo kết tủa), nước (rất ít tan).
Chuỗi chuyển hóa
Ni → NiSO₄ → Ni(OH)₂ → NiO
Hiện tượng thực tế
Khi nhỏ dung dịch kiềm vào dung dịch muối niken(II) (ví dụ dung dịch niken(II) sunfat màu xanh lục), sẽ thấy xuất hiện kết tủa màu xanh lục, đó chính là Ni(OH)₂.
Bài tập vận dụng
- Bài tập: Viết phương trình hóa học của phản ứng xảy ra khi cho dung dịch niken(II) clorua (NiCl₂) tác dụng với dung dịch natri hiđroxit (NaOH), biết sản phẩm tạo thành có kết tủa.
Lời giải: NiCl₂(aq) + 2NaOH(aq) → Ni(OH)₂(s) + 2NaCl(aq)
Mẹo nhớ nhanh: Niken hiđroxit xanh xanh,
Axít thì tan, kiềm chẳng nhường.
Pin Ni-MH, Ni-Cd dùng,
Chất xúc tác cũng thường hay gom.
Cảnh báo & An toàn
Nguy hiểm: Ni(OH)₂ có thể gây kích ứng đường hô hấp, da và mắt. Hít phải bụi có thể gây hen suyễn. Niken và các hợp chất của nó được Liên minh châu Âu và IARC phân loại là chất có khả năng gây ung thư (nhóm 2B). Cần sử dụng thiết bị bảo hộ cá nhân (găng tay, kính bảo hộ, khẩu trang) khi làm việc với hóa chất này.
Độc tính: Ni(OH)₂ có độc tính cấp tính thấp nhưng có thể gây dị ứng da (viêm da tiếp xúc) ở những người nhạy cảm. Phơi nhiễm lâu dài hoặc hít phải bụi mịn có thể gây kích ứng đường hô hấp và có nguy cơ gây ung thư (đặc biệt là đối với các hợp chất niken hòa tan).
Sơ cứu:
Sơ cứu:
- Tiếp xúc qua da: Rửa sạch vùng da bị ảnh hưởng bằng xà phòng và nước.
- Tiếp xúc qua mắt: Rửa mắt bằng nhiều nước trong ít nhất 15 phút, sau đó đến cơ sở y tế.
- Hít phải: Di chuyển nạn nhân ra nơi thoáng khí. Nếu khó thở, hô hấp nhân tạo và tìm kiếm trợ giúp y tế.
- Nuốt phải: Súc miệng bằng nước. Không gây nôn. Uống nhiều nước và tìm kiếm trợ giúp y tế.
Thu Thủy
Cử nhân Hóa học Đại học Khoa học Tự nhiên. Có 5 năm kinh nghiệm giảng dạy và số hóa tài liệu giáo dục môn Hóa học.
Cập nhật: 09/11/2026
Đã kiểm duyệt chuyên môn
Miễn trừ trách nhiệm (Disclaimer): Toàn bộ thông số hóa học, điều kiện phản ứng và hiện tượng được tham chiếu từ cơ sở dữ liệu danh pháp IUPAC và sách giáo khoa Hóa học chuẩn. Dữ liệu mang tính chất tham khảo phục vụ học thuật. Chúng tôi khuyến cáo người dùng không tự ý thực hành các phản ứng sinh nhiệt, tạo khí độc hoặc chất nổ tại nhà khi không có thiết bị bảo hộ và sự giám sát của chuyên gia.