Thông Số Kỹ Thuật
| Khối lượng mol: | 129.597 g/mol (khan); 237.69 g/mol (hexahydrat) |
| Phân tử khối: | 129.597 |
| Số CAS: | 7718-54-9 (khan); 7791-20-0 (hexahydrat) |
| Trạng thái: | Rắn |
| Màu sắc: | Màu vàng (khan); Màu xanh lục (hexahydrat) |
| Tính tan: | Tan tốt trong nước, ethanol, methanol, aceton. |
| Độ tan: | 64.2 g/100 mL nước ở 20 °C (NiCl₂·6H₂O); 83.0 g/100 mL nước ở 0 °C (khan); 123.8 g/100 mL nước ở 100 °C (khan) |
| Độ pH: | Khoảng 4 (dung dịch 0.1 M) |
| Oxi hóa - Khử: | Ni²⁺ là dạng bền nhất của niken. Có thể bị khử thành Ni kim loại (0) hoặc bị oxi hóa thành Ni³⁺ hoặc Ni⁴⁺ trong điều kiện mạnh. |
| Nhiệt độ sôi: | 973 °C (phân hủy) |
| Nhiệt nóng chảy: | 1009 °C |
| Tỷ trọng: | 3.55 g/cm³ (khan); 1.92 g/cm³ (hexahydrat) |
Chất liên quan
Đặc tính & Ứng dụng
- Mạ điện: Là nguồn cung cấp ion Ni²⁺ chính trong các bể mạ niken, tạo lớp phủ chống ăn mòn và trang trí.
- Tổng hợp hữu cơ: Được sử dụng làm chất xúc tác hoặc tiền chất trong nhiều phản ứng hữu cơ, ví dụ như phản ứng ghép cặp.
- Pin: Ứng dụng trong một số loại pin sạc Ni-Cd và Ni-MH.
- Thuốc nhuộm: Làm chất cẩn màu trong công nghiệp dệt may.
- Phân tích hóa học: Là thuốc thử trong phòng thí nghiệm.
Phương pháp điều chế
- Công nghiệp: Từ niken kim loại hoặc oxit niken phản ứng với axit clohidric:
Ni + 2HCl → NiCl₂ + H₂
NiO + 2HCl → NiCl₂ + H₂O - Phòng thí nghiệm: Từ niken cacbonat phản ứng với axit clohidric:
NiCO₃ + 2HCl → NiCl₂ + H₂O + CO₂
Tính chất Hóa học
Tác dụng với:
- Bazơ mạnh: Phản ứng tạo kết tủa niken(II) hidroxit.
NiCl₂(aq) + 2NaOH(aq) → Ni(OH)₂(s) + 2NaCl(aq) - Kim loại mạnh hơn: NiCl₂(aq) + Zn(s) → ZnCl₂(aq) + Ni(s)
- Các muối tạo kết tủa: Phản ứng trao đổi ion.
NiCl₂(aq) + Na₂CO₃(aq) → NiCO₃(s) + 2NaCl(aq)
Không phản ứng:
Các dung môi hữu cơ không phân cực (như benzen), các axit mạnh (trừ khi có chất oxi hóa/khử mạnh), các phi kim hoạt động kém.
Chuỗi chuyển hóa
Ni → NiCl₂ → Ni(OH)₂ → NiO
Hiện tượng thực tế
Khi hòa tan NiCl₂ khan (màu vàng) vào nước, dung dịch chuyển sang màu xanh lục do sự hình thành phức hydrat của ion Ni²⁺.
Bài tập vận dụng
- Bài tập: Tính khối lượng NiCl₂·6H₂O cần thiết để điều chế 250 mL dung dịch NiCl₂ 0.5 M. (Cho Ni=58.7, Cl=35.5, H=1, O=16).
- Lời giải:
Số mol NiCl₂ cần: n = C × V = 0.5 M × 0.25 L = 0.125 mol.
Khối lượng mol của NiCl₂·6H₂O = 58.7 + 2×35.5 + 6×(2×1+16) = 58.7 + 71 + 108 = 237.7 g/mol.
Khối lượng NiCl₂·6H₂O cần = n × M = 0.125 mol × 237.7 g/mol = 29.7125 g.
Mẹo nhớ nhanh: Nickel clorua, khan vàng, ngậm nước thì xanh. Mạ điện thường dùng, cẩn thận đừng chênh!
Cảnh báo & An toàn
Nguy hiểm: Nickel(II) chloride có thể gây kích ứng nghiêm trọng cho da, mắt và đường hô hấp. Là chất có khả năng gây ung thư (nhóm 1 theo IARC), đặc biệt là khi hít phải. Nuốt phải có thể gây buồn nôn, nôn mửa và đau bụng. Cần hết sức cẩn trọng khi thao tác, sử dụng thiết bị bảo hộ cá nhân phù hợp.
Độc tính: NiCl₂ là chất gây kích ứng mạnh và là chất có thể gây ung thư (carcinogen). Tiếp xúc lâu dài hoặc hít phải bụi có thể gây ung thư phổi và xoang mũi. Nuốt phải liều cao có thể gây ngộ độc niken, tổn thương thận và tim. Sơ cứu: Nếu hít phải, đưa nạn nhân ra nơi thoáng khí. Nếu tiếp xúc với da/mắt, rửa sạch bằng nhiều nước. Nếu nuốt phải, không gây nôn, cho uống nước và tìm kiếm trợ giúp y tế ngay lập tức.
Thu Thủy
Cử nhân Hóa học Đại học Khoa học Tự nhiên. Có 5 năm kinh nghiệm giảng dạy và số hóa tài liệu giáo dục môn Hóa học.
Cập nhật: 09/11/2026
Đã kiểm duyệt chuyên môn
Miễn trừ trách nhiệm (Disclaimer): Toàn bộ thông số hóa học, điều kiện phản ứng và hiện tượng được tham chiếu từ cơ sở dữ liệu danh pháp IUPAC và sách giáo khoa Hóa học chuẩn. Dữ liệu mang tính chất tham khảo phục vụ học thuật. Chúng tôi khuyến cáo người dùng không tự ý thực hành các phản ứng sinh nhiệt, tạo khí độc hoặc chất nổ tại nhà khi không có thiết bị bảo hộ và sự giám sát của chuyên gia.