Thông Số Kỹ Thuật
| Khối lượng mol: | 114.14 g/mol |
| Phân tử khối: | 114.14 |
| Số CAS: | 14300-66-4 |
| Trạng thái: | Lỏng (dung dịch) hoặc rắn (không bền) |
| Màu sắc: | Không màu (dạng tinh khiết, lý thuyết), nhưng thường không ổn định để quan sát. |
| Tính tan: | Rất dễ tan trong nước, nhưng bị thủy phân nhanh chóng. |
| Độ tan: | Rất dễ tan trong nước, nhưng ngay lập tức phân hủy thành lưu huỳnh (S), lưu huỳnh đioxit (SO₂) và hydro sunfua (H₂S) hoặc acid sunfuric (H₂SO₄) và lưu huỳnh (S). |
| Độ pH: | Rất acid (pH < 1) trong dung dịch loãng, nhưng phân hủy nhanh. |
| Oxi hóa - Khử: | Trong ion S₂O₃²⁻, có hai nguyên tử lưu huỳnh với số oxi hóa trung bình là +2. Một nguyên tử S có số oxi hóa -2 (như trong H₂S) và một nguyên tử S có số oxi hóa +6 (như trong H₂SO₄). Do đó, S₂O₃²⁻ có khả năng vừa là chất khử vừa là chất oxi hóa, nhưng phổ biến hơn là thể hiện tính khử mạnh (ví dụ với iod). |
| Nhiệt độ sôi: | Không xác định (phân hủy trước khi sôi) |
| Nhiệt nóng chảy: | Không xác định (phân hủy trước khi nóng chảy) |
| Tỷ trọng: | Không xác định rõ ràng do tính không bền. |
Máy tính nhanh
* Tự động tính dựa trên 114.14 g/mol
Đặc tính & Ứng dụng
- Thiosulfuric acid không tồn tại bền vững ở dạng tự do, nên nó không có ứng dụng trực tiếp.
- Tuy nhiên, các muối của nó, đặc biệt là natri thiosunfat (Na₂S₂O₃), có nhiều ứng dụng quan trọng:
- Công nghiệp nhiếp ảnh: Dùng làm chất 'fixer' để loại bỏ bạc halide không phản ứng khỏi phim và giấy ảnh.
- Hóa học phân tích: Dùng trong phép chuẩn độ iod để định lượng iod.
- Y tế: Dùng làm chất giải độc xyanua, điều trị một số bệnh nấm ngoài da, và giảm tác dụng phụ của hóa trị.
- Khử clo: Dùng để loại bỏ clo dư trong nước máy hoặc bể bơi.
- Công nghiệp dệt nhuộm: Làm chất tẩy trắng và khử màu.
Phương pháp điều chế
- Điều chế lý thuyết (không bền vững): Các phương pháp điều chế Acid Thiosulfuric (H₂S₂O₃) tinh khiết rất khó khăn do nó cực kỳ không bền.
- Nó có thể được hình thành ở nhiệt độ thấp bởi phản ứng của hydro sunfua (H₂S) với lưu huỳnh trioxit (SO₃) hoặc bằng cách proton hóa ion thiosunfat ở nhiệt độ rất thấp:
- H₂S + SO₃ → H₂S₂O₃
- S₂O₃²⁻ + 2H⁺ → H₂S₂O₃ (chỉ bền ở điều kiện cực lạnh và dung dịch rất loãng)
- Trong thực tế, người ta thường điều chế các muối thiosunfat, đặc biệt là Natri Thiosunfat (Na₂S₂O₃), bằng cách đun nóng dung dịch natri sunfit với lưu huỳnh:
- Na₂SO₃ + S → Na₂S₂O₃
Tính chất Hóa học
Tác dụng với:
- Acid mạnh (như HCl, H₂SO₄) gây phân hủy acid thiosulfuric thành S, SO₂ và H₂O.
- Các chất oxi hóa mạnh (như I₂, KMnO₄) sẽ bị ion thiosunfat khử.
Không phản ứng:
Do tính không bền, Acid Thiosulfuric không 'không phản ứng' với các chất mà nó sẽ phân hủy hoặc phản ứng ngay lập tức khi được tạo thành.
Chuỗi chuyển hóa
Na₂SO₃ + S → Na₂S₂O₃
Hiện tượng thực tế
- Thiosulfuric acid tự do không bền vững. Khi dung dịch muối thiosunfat (ví dụ Na₂S₂O₃) tác dụng với acid mạnh (ví dụ HCl), sẽ xuất hiện vẩn đục màu vàng (lưu huỳnh kết tủa) và khí có mùi hắc (SO₂) do acid thiosunfuric được hình thành ngay lập tức phân hủy.
Bài tập vận dụng
Trong một thí nghiệm nhận biết, người ta thêm một vài giọt dung dịch HCl vào dung dịch natri thiosunfat (Na₂S₂O₃). Nêu hiện tượng xảy ra và viết phương trình hóa học minh họa.
Lời giải:
- Hiện tượng: Dung dịch trở nên vẩn đục màu vàng nhạt (do tạo thành lưu huỳnh kết tủa) và có khí mùi hắc (mùi SO₂) thoát ra.
- Phương trình: Na₂S₂O₃(aq) + 2HCl(aq) → 2NaCl(aq) + H₂O(l) + S(s)↓ + SO₂(g)↑
Mẹo nhớ nhanh: Thiosunfua đặc biệt ở chỗ, có hai S khác hóa trị. Một S giống như oxy của SO₄²⁻, một S nữa liên kết với nó qua liên kết đôi (S=S).
Cảnh báo & An toàn
Nguy hiểm: Acid Thiosulfuric tự nó không bền vững, nhưng dung dịch của nó có thể phân hủy tạo ra các sản phẩm độc hại như SO₂ và H₂S, gây nguy hiểm cho hô hấp. Khi tiếp xúc với da hoặc mắt, các sản phẩm phân hủy có thể gây kích ứng.
Độc tính: Acid Thiosulfuric không tồn tại lâu dài để đánh giá độc tính trực tiếp. Tuy nhiên, các sản phẩm phân hủy của nó như SO₂ và H₂S đều là khí độc. SO₂ gây kích ứng đường hô hấp, H₂S cực độc, có mùi trứng thối và có thể gây tử vong ở nồng độ cao.
Sơ cứu: Di chuyển nạn nhân ra khỏi vùng nhiễm độc, cung cấp oxy, đưa đến cơ sở y tế gần nhất.
Sơ cứu: Di chuyển nạn nhân ra khỏi vùng nhiễm độc, cung cấp oxy, đưa đến cơ sở y tế gần nhất.
Thu Thủy
Cử nhân Hóa học Đại học Khoa học Tự nhiên. Có 5 năm kinh nghiệm giảng dạy và số hóa tài liệu giáo dục môn Hóa học.
Cập nhật: 18/11/2026
Đã kiểm duyệt chuyên môn
Miễn trừ trách nhiệm (Disclaimer): Toàn bộ thông số hóa học, điều kiện phản ứng và hiện tượng được tham chiếu từ cơ sở dữ liệu danh pháp IUPAC và sách giáo khoa Hóa học chuẩn. Dữ liệu mang tính chất tham khảo phục vụ học thuật. Chúng tôi khuyến cáo người dùng không tự ý thực hành các phản ứng sinh nhiệt, tạo khí độc hoặc chất nổ tại nhà khi không có thiết bị bảo hộ và sự giám sát của chuyên gia.