Chuyển đến nội dung chính
Giaiphuongtrinhhoahoc.com Từ điển chuyên sâu

CoSO₄

Cobalt(II) sulfate

Thông Số Kỹ Thuật
Khối lượng mol:154.996 g/mol (dạng khan); 172.012 g/mol (monohydrat); 263.076 g/mol (heptahydrat)
Phân tử khối:154.996
Số CAS:10124-43-3 (dạng khan); 10026-24-1 (heptahydrat)
Trạng thái:Rắn
Màu sắc:Dạng khan: Tinh thể màu đỏ hồng; Dạng ngậm nước (heptahydrat): Tinh thể màu đỏ cánh sen.
Tính tan:Dễ tan trong nước; tan trong methanol và ethanol; không tan trong amoniac.
Độ tan:38.3 g/100 mL nước (20 °C, dạng khan); 66.7 g/100 mL nước (0 °C, heptahydrat); 76.7 g/100 mL nước (25 °C, heptahydrat)
Độ pH:Khoảng 4-6 (dung dịch 0.2 M)
Oxi hóa - Khử:Cobalt trong CoSO₄ ở trạng thái oxi hóa +2. Có thể bị oxi hóa lên +3 (ít gặp trong dung dịch nước) hoặc khử về Co kim loại.
Nhiệt độ sôi:Không xác định (phân hủy trước khi sôi)
Nhiệt nóng chảy:735 °C (dạng khan); 96 °C (heptahydrat)
Tỷ trọng:3.71 g/cm³ (dạng khan); 1.943 g/cm³ (heptahydrat)
Chất liên quan

Đặc tính & Ứng dụng

  • Mạ điện: Là thành phần chính trong dung dịch mạ điện cobalt, tạo lớp phủ chống ăn mòn và trang trí.
  • Thuốc màu và gốm sứ: Được sử dụng làm chất tạo màu trong sản xuất gốm sứ, men, và thủy tinh, tạo ra các sắc thái xanh lam và hồng đặc trưng.
  • Pin và ắc quy: Là tiền chất trong sản xuất vật liệu catốt cho pin lithium-ion.
  • Nông nghiệp: Sử dụng làm phụ gia vi lượng trong thức ăn gia súc để bổ sung cobalt, một nguyên tố cần thiết cho sự tổng hợp vitamin B₁₂.
  • Y tế: Đôi khi dùng trong một số sản phẩm y tế với liều lượng rất nhỏ, nhưng cần cẩn trọng.

Phương pháp điều chế

  • Trong phòng thí nghiệm:
    'CoCO₃ + H₂SO₄ → CoSO₄ + H₂O + CO₂'
    'CoO + H₂SO₄ → CoSO₄ + H₂O'
  • Trong công nghiệp:
    Sản xuất từ quặng cobalt hoặc các hợp chất cobalt khác bằng cách hòa tan trong axit sunfuric loãng, sau đó tinh chế và kết tinh.

Tính chất Hóa học

Tác dụng với:

  • Kiềm mạnh (NaOH, KOH): 'CoSO₄ + 2NaOH → Co(OH)₂↓ + Na₂SO₄'
  • Muối chứa ion Ba²⁺ (BaCl₂, Ba(NO₃)₂): 'CoSO₄ + BaCl₂ → BaSO₄↓ + CoCl₂'
  • Axit mạnh (ở nhiệt độ cao): Phản ứng trao đổi hoặc tạo phức.
  • Kim loại mạnh hơn Co: 'CoSO₄ + Mg → MgSO₄ + Co'

Không phản ứng:

CoSO₄ không phản ứng với các axit yếu, các muối chứa gốc sulfate khác, hoặc các kim loại kém hoạt động hơn Co (ví dụ: Cu, Ag) trong điều kiện thông thường.

Chuỗi chuyển hóa

Co + H₂SO₄ → CoSO₄ + H₂↑ (phản ứng chậm); CoSO₄ + 2NaOH → Co(OH)₂↓ + Na₂SO₄; CoSO₄(dd) + BaCl₂(dd) → BaSO₄↓ + CoCl₂(dd)

Hiện tượng thực tế

  • Khi nung nóng CoSO₄·7H₂O, nó sẽ mất nước và chuyển từ màu hồng đậm sang màu đỏ hồng nhạt hoặc xanh lam (dạng khan), tùy thuộc vào điều kiện nung.
  • Khi thêm dung dịch kiềm (như NaOH) vào dung dịch CoSO₄, sẽ xuất hiện kết tủa Co(OH)₂ màu hồng nhạt.

Bài tập vận dụng

  • Bài tập: Hòa tan 15.5 g Cobalt(II) sulfate khan vào nước để tạo thành 200 mL dung dịch. Tính nồng độ mol của dung dịch thu được. (Cho Co = 59, S = 32, O = 16)
  • Lời giải:
    - Khối lượng mol của CoSO₄ = 59 + 32 + 4*16 = 155 g/mol.
    - Số mol CoSO₄ = 15.5 g / 155 g/mol = 0.1 mol.
    - Thể tích dung dịch = 200 mL = 0.2 L.
    - Nồng độ mol (CM) = Số mol / Thể tích = 0.1 mol / 0.2 L = 0.5 M.
Mẹo nhớ nhanh: Cobalt hồng, muối sulfate, tan dễ dàng, ứng dụng đa ngành, cẩn thận đừng lơ là!

Cảnh báo & An toàn

Nguy hiểm: CoSO₄ là một chất gây kích ứng da, mắt và đường hô hấp. Có thể gây phản ứng dị ứng ở những người nhạy cảm. Nghi ngờ gây ung thư và độc cho sinh sản nếu hít phải hoặc nuốt phải. Cần sử dụng các biện pháp bảo hộ cá nhân (găng tay, kính bảo hộ, áo lab) khi thao tác. Tránh thải ra môi trường vì độc hại với thủy sinh vật.
Độc tính: CoSO₄ được phân loại là chất độc nếu nuốt phải hoặc hít phải. Có khả năng gây ung thư (nhóm 2B theo IARC) và độc cho sinh sản (Repro. 1B). Gây dị ứng da và hô hấp.
Sơ cứu:
  • Tiếp xúc với da: Rửa sạch bằng xà phòng và nước. Tìm kiếm sự chăm sóc y tế nếu kích ứng kéo dài.
  • Tiếp xúc với mắt: Rửa mắt bằng nước sạch ít nhất 15 phút. Đến cơ sở y tế.
  • Nuốt phải: Súc miệng bằng nước. KHÔNG gây nôn. Gọi ngay trung tâm chống độc hoặc bác sĩ.
  • Hít phải: Di chuyển nạn nhân đến nơi thoáng khí. Nếu khó thở, hô hấp nhân tạo. Tìm kiếm sự chăm sóc y tế.
Ảnh đại diện chuyên gia

Thu Thủy

Cử nhân Hóa học Đại học Khoa học Tự nhiên. Có 5 năm kinh nghiệm giảng dạy và số hóa tài liệu giáo dục môn Hóa học.

Cập nhật: 10/11/2026 Đã kiểm duyệt chuyên môn
Miễn trừ trách nhiệm (Disclaimer): Toàn bộ thông số hóa học, điều kiện phản ứng và hiện tượng được tham chiếu từ cơ sở dữ liệu danh pháp IUPAC và sách giáo khoa Hóa học chuẩn. Dữ liệu mang tính chất tham khảo phục vụ học thuật. Chúng tôi khuyến cáo người dùng không tự ý thực hành các phản ứng sinh nhiệt, tạo khí độc hoặc chất nổ tại nhà khi không có thiết bị bảo hộ và sự giám sát của chuyên gia.

Phản ứng liên quan

Chưa có phương trình nào được ghi nhận với chất này.