Thông Số Kỹ Thuật
| Khối lượng mol: | 98.92 g/mol |
| Phân tử khối: | 98.92 |
| Số CAS: | 75-44-5 |
| Trạng thái: | Khí (ở nhiệt độ phòng), có thể hóa lỏng |
| Màu sắc: | Không màu |
| Tính tan: | Phân hủy chậm trong nước, hòa tan tốt trong benzen, toluen, axit axetic băng. |
| Độ tan: | Phân hủy trong nước (tạo HCl và CO₂), phản ứng chậm: 0.1 g/100 mL ở 20 °C. |
| Độ pH: | Không có (phân hủy trong nước) |
| Oxi hóa - Khử: | Các số oxi hóa chính: C (+2), O (-2), Cl (-1). Có thể hoạt động như một chất clo hóa hoặc tác nhân acyl hóa. |
| Nhiệt độ sôi: | 8.2 °C |
| Nhiệt nóng chảy: | -118 °C |
| Tỷ trọng: | 1.40 g/cm³ (lỏng ở 0 °C); 3.99 g/L (khí ở 0 °C, 1 atm) |
Máy tính nhanh
* Tự động tính dựa trên 98.92 g/mol
Đặc tính & Ứng dụng
- Tổng hợp hữu cơ: Là tác nhân quan trọng trong tổng hợp các hợp chất hữu cơ như isocyanat, polycarbonat, và urethane.
- Sản xuất thuốc nhuộm: Tiền chất để tổng hợp một số loại thuốc nhuộm.
- Sản xuất dược phẩm: Được sử dụng trong tổng hợp một số dược phẩm.
- Sản xuất thuốc trừ sâu: Dùng để tổng hợp một số loại thuốc trừ sâu và thuốc diệt cỏ.
Phương pháp điều chế
- Trong công nghiệp: Tổng hợp từ carbon monoxide và clo với xúc tác than hoạt tính:
CO(k) + Cl₂(k) → COCl₂(k) - Trong phòng thí nghiệm: Có thể điều chế bằng cách cho CCl₄ phản ứng với oleum (H₂SO₄ đặc có hòa tan SO₃).
Tính chất Hóa học
Tác dụng với:
- Nước (H₂O): Phân hủy chậm tạo thành axit clohidric và carbon dioxide.
COCl₂(k) + H₂O(l) → CO₂(k) + 2HCl(dd) - Amoniac (NH₃) và các Amin: Phản ứng tạo thành urê và các dẫn xuất urê, hoặc isocyanat.
COCl₂(k) + 2NH₃(k) → CO(NH₂)₂(r) + 2HCl(k) - Rượu (ROH): Phản ứng tạo thành chloroformates.
COCl₂(k) + ROH(l) → ClCOOR(l) + HCl(k) - Acid carboxylic (RCOOH): Có thể được sử dụng để tổng hợp anhydride acid.
Không phản ứng:
Không có chất không phản ứng đặc trưng do tính chất hoạt động mạnh của COCl₂ với nhiều loại hợp chất. Cần lưu ý rằng nó ổn định trong không khí khô và không phản ứng với kim loại kém hoạt động ở điều kiện thường.
Chuỗi chuyển hóa
CO + Cl₂ -> COCl₂ --(H₂O)--> CO₂ + 2HCl --(2NH₃)--> CO(NH₂)₂ + 2NH₄Cl
Hiện tượng thực tế
- Khi bị rò rỉ, Phosgene có mùi giống cỏ tươi hoặc ngô thối rữa ở nồng độ thấp, nhưng mùi này không đáng tin cậy để cảnh báo vì khả năng gây độc cao.
- Có thể quan sát thấy sương mù nhẹ khi Phosgene thoát ra ngoài không khí ẩm do phản ứng với hơi nước.
Bài tập vận dụng
- Bài tập: Phosgene (COCl₂) có thể được tổng hợp từ carbon monoxide và clo. Nếu 280 g CO phản ứng hoàn toàn với 710 g Cl₂, hãy tính khối lượng phosgene tối đa có thể tạo thành và chất phản ứng còn dư (nếu có). (Biết C=12, O=16, Cl=35.5)
- Lời giải vắn tắt:
Phương trình: CO + Cl₂ → COCl₂
Mol CO = 280/28 = 10 mol
Mol Cl₂ = 710/71 = 10 mol
Tỉ lệ phản ứng 1:1, vậy cả hai chất phản ứng hết.
Mol COCl₂ tạo thành = 10 mol.
Khối lượng COCl₂ = 10 mol * 98.92 g/mol = 989.2 g.
Mẹo nhớ nhanh: Phosgene khí không màu nhưng độc, COCl₂ là tên gọi của nó, cẩn trọng với khí clo từ xưa.
Cảnh báo & An toàn
Nguy hiểm: Carbonyl chloride (Phosgene) cực kỳ độc, gây kích ứng mạnh đường hô hấp, mắt và da. Nó là chất ăn mòn, gây tổn thương phổi nghiêm trọng và có thể gây tử vong ngay cả ở nồng độ thấp. Phản ứng mạnh với nước, amoniac và các amin.
Độc tính: Phosgene là một trong những chất độc hóa học nguy hiểm nhất, từng được dùng làm vũ khí hóa học. Hít phải có thể gây phù phổi, viêm phế quản cấp tính, và tổn thương phổi vĩnh viễn, thậm chí tử vong chậm vài giờ hoặc ngày sau khi phơi nhiễm.
Sơ cứu: Di chuyển nạn nhân ra khỏi khu vực nhiễm độc, cung cấp oxy, giữ ấm và đưa đến cơ sở y tế ngay lập tức. Không gây nôn. Rửa mắt và da bị phơi nhiễm bằng nhiều nước.
Sơ cứu: Di chuyển nạn nhân ra khỏi khu vực nhiễm độc, cung cấp oxy, giữ ấm và đưa đến cơ sở y tế ngay lập tức. Không gây nôn. Rửa mắt và da bị phơi nhiễm bằng nhiều nước.
Thu Thủy
Cử nhân Hóa học Đại học Khoa học Tự nhiên. Có 5 năm kinh nghiệm giảng dạy và số hóa tài liệu giáo dục môn Hóa học.
Cập nhật: 21/10/2026
Đã kiểm duyệt chuyên môn
Miễn trừ trách nhiệm (Disclaimer): Toàn bộ thông số hóa học, điều kiện phản ứng và hiện tượng được tham chiếu từ cơ sở dữ liệu danh pháp IUPAC và sách giáo khoa Hóa học chuẩn. Dữ liệu mang tính chất tham khảo phục vụ học thuật. Chúng tôi khuyến cáo người dùng không tự ý thực hành các phản ứng sinh nhiệt, tạo khí độc hoặc chất nổ tại nhà khi không có thiết bị bảo hộ và sự giám sát của chuyên gia.