Thông Số Kỹ Thuật
| Khối lượng mol: | 119.98 g/mol |
| Phân tử khối: | 119.98 |
| Số CAS: | 7558-80-7 |
| Trạng thái: | Rắn |
| Màu sắc: | Không màu đến trắng |
| Tính tan: | Rất dễ tan trong nước, không tan trong ethanol. |
| Độ tan: | 85 g/100 mL nước ở 20 °C |
| Độ pH: | Khoảng 4.5 trong dung dịch 1% (có tính axit nhẹ) |
| Oxi hóa - Khử: | Không có tính oxi hóa hoặc khử đáng kể. Phốt pho ở trạng thái oxi hóa +5. |
| Nhiệt độ sôi: | Không xác định (phân hủy trước khi sôi) |
| Nhiệt nóng chảy: | 212 °C |
| Tỷ trọng: | 2.04 g/cm³ (dạng khan) |
Máy tính nhanh
* Tự động tính dựa trên 119.98 g/mol
Đặc tính & Ứng dụng
- Công nghiệp thực phẩm: Dùng làm chất điều chỉnh độ axit (phụ gia E339(i)), chất đệm, chất tạo nhũ và chất giữ ẩm trong các sản phẩm thịt, sữa, đồ uống.
- Y học: Dùng làm thuốc nhuận tràng, bổ sung phốt phát trong điều trị hạ photphat máu hoặc dùng trong các dung dịch điện giải.
- Phân tích hóa học: Là một thành phần quan trọng trong các dung dịch đệm để duy trì pH ổn định, đặc biệt trong sắc ký và điện di.
- Hóa chất tẩy rửa: Được sử dụng trong một số công thức chất tẩy rửa để làm mềm nước và tăng hiệu quả làm sạch.
- Sản xuất gốm sứ và men: Đóng vai trò chất trợ chảy và điều chỉnh độ nhớt.
Phương pháp điều chế
- Phản ứng của axit photphoric với natri cacbonat/hiđroxit:
H₃PO₄ + Na₂CO₃ → NaH₂PO₄ + NaHCO₃
H₃PO₄ + NaOH → NaH₂PO₄ + H₂O - Kết tinh phân đoạn: Từ dung dịch chứa H₃PO₄ và NaOH theo tỷ lệ mol thích hợp.
Tính chất Hóa học
Tác dụng với:
- Bazơ mạnh: NaH₂PO₄ + NaOH → Na₂HPO₄ + H₂O
- Muối kiềm: Có thể phản ứng với các muối kiềm tạo kết tủa nếu sản phẩm là muối photphat không tan (ví dụ: muối của Ca²⁺, Ba²⁺).
- Kim loại kiềm thổ: Trong dung dịch, có thể tạo kết tủa photphat kim loại kiềm thổ khi có mặt ion Ca²⁺ hoặc Mg²⁺.
Không phản ứng:
Các dung môi hữu cơ không phân cực, các chất hóa học trơ, khí trơ.
Chuỗi chuyển hóa
H₃PO₄ → NaH₂PO₄ → Na₂HPO₄ → Na₃PO₄
Hiện tượng thực tế
Khi hòa tan NaH₂PO₄ vào nước, nhiệt độ dung dịch có thể giảm nhẹ do quá trình hòa tan thu nhiệt.
Bài tập vận dụng
- Bài tập: Tính khối lượng NaH₂PO₄ cần thiết để điều chế 250 mL dung dịch đệm có nồng độ 0.1 M. (M = 119.98 g/mol)
Lời giải: Khối lượng = nồng độ × thể tích × khối lượng mol = 0.1 mol/L × 0.25 L × 119.98 g/mol = 2.9995 g.
Mẹo nhớ nhanh: NaH₂PO₄ là muối axit, 'một H' nên còn 'axit' hơn Na₂HPO₄.
Cảnh báo & An toàn
Nguy hiểm: NaH₂PO₄ nhìn chung an toàn ở liều lượng thông thường. Tuy nhiên, ở nồng độ cao hoặc nuốt phải lượng lớn có thể gây kích ứng đường tiêu hóa, tiêu chảy. Tránh hít bụi và tiếp xúc trực tiếp với mắt. Xử lý cẩn thận, đeo bảo hộ lao động.
Độc tính: Ít độc cấp tính. Tiếp xúc da có thể gây kích ứng nhẹ. Nuốt phải lượng lớn gây rối loạn tiêu hóa, tiêu chảy. Hít phải bụi có thể gây kích ứng đường hô hấp. Sơ cứu: Rửa mắt/da với nhiều nước, uống nước nếu nuốt phải, đưa đến cơ sở y tế nếu triệu chứng nặng.
Thu Thủy
Cử nhân Hóa học Đại học Khoa học Tự nhiên. Có 5 năm kinh nghiệm giảng dạy và số hóa tài liệu giáo dục môn Hóa học.
Cập nhật: 18/10/2026
Đã kiểm duyệt chuyên môn
Miễn trừ trách nhiệm (Disclaimer): Toàn bộ thông số hóa học, điều kiện phản ứng và hiện tượng được tham chiếu từ cơ sở dữ liệu danh pháp IUPAC và sách giáo khoa Hóa học chuẩn. Dữ liệu mang tính chất tham khảo phục vụ học thuật. Chúng tôi khuyến cáo người dùng không tự ý thực hành các phản ứng sinh nhiệt, tạo khí độc hoặc chất nổ tại nhà khi không có thiết bị bảo hộ và sự giám sát của chuyên gia.