Thông Số Kỹ Thuật
| Khối lượng mol: | 150.89 g/mol |
| Phân tử khối: | 150.89 |
| Số CAS: | 7789-38-0 |
| Trạng thái: | Rắn |
| Màu sắc: | Chất rắn màu trắng |
| Tính tan: | Dễ tan trong nước. Độ tan tăng theo nhiệt độ. |
| Độ tan: | 83.5 g/100 mL nước ở 25 °C; 118 g/100 mL nước ở 100 °C. |
| Độ pH: | Dung dịch trung tính (khoảng 6-8) khi tan trong nước. |
| Oxi hóa - Khử: | Tính oxi hóa mạnh, đặc biệt trong môi trường axit. Số oxi hóa của brom trong NaBrO₃ là +5. Có thể bị khử thành Br⁻, Br₂, hoặc BrO₂⁻. |
| Nhiệt độ sôi: | Không xác định (Phân hủy trước khi sôi) |
| Nhiệt nóng chảy: | 381 °C (phân hủy) |
| Tỷ trọng: | 3.339 g/cm³ |
Máy tính nhanh
* Tự động tính dựa trên 150.89 g/mol
Đặc tính & Ứng dụng
- Ngành dệt may: Dùng làm chất oxi hóa, chất trợ nhuộm, chất tẩy trắng trong quá trình sản xuất vải.
- Công nghiệp hóa chất: Nguyên liệu sản xuất các hợp chất brom khác.
- Thẩm mỹ: Từng được sử dụng rộng rãi làm chất uốn tóc lạnh (permanents) và chất duỗi tóc, nhưng hiện nay đã bị hạn chế hoặc cấm ở nhiều nơi do lo ngại về độc tính.
- Y tế: Một số nghiên cứu ứng dụng tiềm năng trong điều trị ung thư (đang trong giai đoạn thử nghiệm).
- Xử lý nước: Dùng để khử trùng nước, nhưng cần kiểm soát chặt chẽ do khả năng tạo sản phẩm phụ độc hại.
Phương pháp điều chế
- Trong công nghiệp: Điện phân dung dịch natri bromua (NaBr) nóng, hoặc phản ứng brom với natri hiđroxit nóng đặc.
- Phản ứng giữa brom với natri clorat trong dung dịch kiềm:
Br₂ + 2NaClO₃ + 2NaOH → 2NaBrO₃ + 2NaCl + H₂O
Tính chất Hóa học
Tác dụng với:
- Chất khử mạnh: Sắt(II) sunfat (FeSO₄), Natri thiosunfat (Na₂S₂O₃), hydro sunfua (H₂S).
NaBrO₃ + 6FeSO₄ + 3H₂SO₄ → NaBr + 3Fe₂(SO₄)₃ + 3H₂O - Axit mạnh: Axit sunfuric (H₂SO₄), axit clohiđric (HCl).
2NaBrO₃ + 4HCl (đặc) → Br₂ + 2NaCl + 2H₂O + Cl₂ (phản ứng phức tạp, có thể tạo BrCl, BrOCl...) - Chất hữu cơ, chất dễ cháy: Gỗ, giấy, dầu mỡ (gây cháy/nổ).
Không phản ứng:
Các dung dịch muối trung tính khác không có tính khử hoặc oxi hóa. Các khí trơ như Argon, Neon.
Chuỗi chuyển hóa
NaBr → Br₂ → HBrO₃ → NaBrO₃ → NaBr
Hiện tượng thực tế
- Khi trộn NaBrO₃ với chất hữu cơ dễ cháy và đốt nóng, hỗn hợp có thể bốc cháy dữ dội hoặc phát nổ.
- Sự chuyển màu của giấy quỳ tím khi nhúng vào dung dịch NaBrO₃ do tính chất của dung dịch (gần trung tính).
Bài tập vận dụng
Trong quá trình điều chế NaBrO₃ bằng phương pháp điện phân dung dịch NaBr, người ta thu được 15.089 g NaBrO₃. Biết hiệu suất phản ứng là 80%. Tính khối lượng NaBr cần dùng.
- Lời giải vắn tắt:
Phương trình điện phân: NaBr + 3H₂O → NaBrO₃ + 3H₂ + 3O₂ (trong điều kiện đặc biệt) hoặc đơn giản hơn 2NaBr + 6H₂O → 2NaBrO₃ + 6H₂ + O₂ (nếu coi Br⁻ bị oxi hóa)
Hoặc: Br⁻ + 3H₂O - 6e⁻ → BrO₃⁻ + 6H⁺
Mol NaBrO₃ = 15.089 g / 150.89 g/mol = 0.1 mol
Theo phương trình tỉ lệ mol 1:1, nếu hiệu suất 100% thì mol NaBr cần = 0.1 mol
Vì hiệu suất 80%, mol NaBr thực tế cần = 0.1 / 0.8 = 0.125 mol
Khối lượng NaBr = 0.125 mol * 102.89 g/mol (M của NaBr) = 12.86125 g.
Mẹo nhớ nhanh: Natri bromat oxi hóa, cẩn thận kẻo nổ bùng. Tóc xoăn hay thẳng, hãy nhớ dùng đúng liều!
Cảnh báo & An toàn
Nguy hiểm: NaBrO₃ là chất oxi hóa mạnh. Có thể gây cháy hoặc nổ khi tiếp xúc với các chất hữu cơ, chất khử hoặc vật liệu dễ cháy. Phản ứng mạnh với axit tạo ra khí brom độc. Gây ăn mòn kim loại trong môi trường axit.
Độc tính: NaBrO₃ rất độc nếu nuốt phải, hít phải hoặc tiếp xúc qua da.
- Nuốt phải: Gây buồn nôn, nôn mửa, đau bụng, suy thận cấp, tổn thương thính giác vĩnh viễn (mất thính lực). Liều gây chết người ở người lớn có thể chỉ từ vài gram.
- Tiếp xúc da/mắt: Gây kích ứng, bỏng hóa chất nghiêm trọng.
- Sơ cứu: Ngay lập tức rửa sạch vùng tiếp xúc với nhiều nước trong ít nhất 15 phút. Nếu nuốt phải, KHÔNG gây nôn, đưa nạn nhân đến cơ sở y tế gần nhất kèm theo nhãn hóa chất.
Thu Thủy
Cử nhân Hóa học Đại học Khoa học Tự nhiên. Có 5 năm kinh nghiệm giảng dạy và số hóa tài liệu giáo dục môn Hóa học.
Cập nhật: 16/10/2026
Đã kiểm duyệt chuyên môn
Miễn trừ trách nhiệm (Disclaimer): Toàn bộ thông số hóa học, điều kiện phản ứng và hiện tượng được tham chiếu từ cơ sở dữ liệu danh pháp IUPAC và sách giáo khoa Hóa học chuẩn. Dữ liệu mang tính chất tham khảo phục vụ học thuật. Chúng tôi khuyến cáo người dùng không tự ý thực hành các phản ứng sinh nhiệt, tạo khí độc hoặc chất nổ tại nhà khi không có thiết bị bảo hộ và sự giám sát của chuyên gia.