Thông Số Kỹ Thuật
| Khối lượng mol: | 197.89 g/mol |
| Phân tử khối: | 197.89 |
| Số CAS: | 7681-55-2 |
| Trạng thái: | Rắn |
| Màu sắc: | Chất rắn màu trắng |
| Tính tan: | Dễ tan trong nước lạnh, độ tan tăng đáng kể trong nước nóng. Tan ít trong ethanol. |
| Độ tan: | 8.8 g/100 mL nước ở 20 °C; 31.8 g/100 mL nước ở 100 °C. |
| Độ pH: | Dung dịch 5% có pH khoảng 6-8 (Gần trung tính). |
| Oxi hóa - Khử: | Là chất oxi hóa mạnh do nguyên tử iot trong NaIO₃ có số oxi hóa +5. Có thể bị khử thành I₂ hoặc I⁻. |
| Nhiệt độ sôi: | Không xác định (Phân hủy trước khi sôi) |
| Nhiệt nóng chảy: | Khoảng 420-425 °C (Phân hủy) |
| Tỷ trọng: | 4.28 g/cm³ |
Máy tính nhanh
* Tự động tính dựa trên 197.89 g/mol
Đặc tính & Ứng dụng
- Trong y tế: Dùng làm chất bổ sung iot trong thực phẩm (muối iot) để phòng ngừa bệnh bướu cổ và các rối loạn do thiếu iot.
- Trong công nghiệp: Là một tác nhân oxy hóa mạnh, được sử dụng trong tổng hợp hữu cơ, xử lý nước, và trong một số quy trình mạ điện.
- Trong phân tích hóa học: Là thuốc thử trong phương pháp chuẩn độ iodometri.
- Sản xuất thuốc nhuộm: Đóng vai trò là chất oxy hóa trong quá trình tổng hợp một số loại thuốc nhuộm.
Phương pháp điều chế
- Trong công nghiệp: Tổng hợp từ phản ứng của iot với dung dịch natri hypoclorit hoặc từ quá trình điện phân dung dịch natri iotua.
- Trong phòng thí nghiệm: Oxi hóa natri iotua (NaI) bằng chất oxi hóa mạnh như Cl₂ hoặc Br₂ trong môi trường kiềm, hoặc phản ứng giữa iodic acid (HIO₃) và natri hydroxit (NaOH).
Tính chất Hóa học
Tác dụng với:
- Chất khử: Như KI, Na₂S₂O₃, SO₂, H₂S (ví dụ: NaIO₃ + 5NaI + 6HCl → 3I₂ + 6NaCl + 3H₂O).
- Axit mạnh: Giải phóng iodic acid (nếu ở dạng dung dịch).
- Chất hữu cơ, vật liệu dễ cháy: Gây phản ứng oxi hóa mạnh, có thể gây cháy.
Không phản ứng:
Không có chất không phản ứng thụ động hóa đặc biệt ở điều kiện thường, nhưng nó khá bền vững với nước và không khí ở nhiệt độ phòng.
Chuỗi chuyển hóa
NaI -> HIO₃ -> NaIO₃ -> I₂
Hiện tượng thực tế
- Phản ứng với iodua: Khi cho dung dịch NaIO₃ vào dung dịch KI trong môi trường axit, dung dịch chuyển sang màu vàng nâu do sự tạo thành iot (I₂).
- Phân hủy nhiệt: Khi nung nóng NaIO₃ mạnh, nó sẽ phân hủy tạo ra khí oxi và natri iodua (NaI).
Bài tập vận dụng
- Bài tập: Cho 2.0 gam NaIO₃ tác dụng với dung dịch chứa KI dư và H₂SO₄ loãng. Lượng iot sinh ra được chuẩn độ bằng dung dịch Na₂S₂O₃ 0.1 M, thể tích Na₂S₂O₃ cần dùng là 200 mL. Hãy tính độ tinh khiết của mẫu NaIO₃. (Biết phản ứng: IO₃⁻ + 5I⁻ + 6H⁺ → 3I₂ + 3H₂O; 2S₂O₃²⁻ + I₂ → S₄O₆²⁻ + 2I⁻).
- Lời giải vắn tắt:
Số mol Na₂S₂O₃ = 0.1 M * 0.2 L = 0.02 mol.
Theo phản ứng 2: số mol I₂ = 0.02 / 2 = 0.01 mol.
Theo phản ứng 1: số mol IO₃⁻ = 0.01 / 3 mol.
Khối lượng NaIO₃ tinh khiết = (0.01 / 3) * 197.89 = 0.65963 gam.
Độ tinh khiết = (0.65963 / 2.0) * 100% = 32.98%.
Mẹo nhớ nhanh: Iodat Natri trắng tinh, cung cấp iot cho mình, oxy hóa mạnh chớ khinh, cẩn thận tránh xa lửa linh.
Cảnh báo & An toàn
Nguy hiểm: Là chất oxy hóa mạnh, có thể gây cháy hoặc nổ khi tiếp xúc với các chất hữu cơ, chất dễ cháy hoặc chất khử. Gây kích ứng mắt, da và đường hô hấp. Cần lưu trữ và xử lý cẩn thận, tránh xa vật liệu dễ cháy.
Độc tính: Khi nuốt phải hoặc hít phải có thể gây kích ứng đường tiêu hóa và hô hấp. Tiếp xúc lâu dài hoặc liều lượng lớn có thể gây rối loạn chức năng tuyến giáp.
Sơ cứu: Nếu hít phải, đưa nạn nhân ra nơi thoáng khí. Nếu dính vào da/mắt, rửa sạch với nhiều nước. Nếu nuốt phải, không gây nôn và tìm kiếm sự trợ giúp y tế ngay lập tức.
Sơ cứu: Nếu hít phải, đưa nạn nhân ra nơi thoáng khí. Nếu dính vào da/mắt, rửa sạch với nhiều nước. Nếu nuốt phải, không gây nôn và tìm kiếm sự trợ giúp y tế ngay lập tức.
Thu Thủy
Cử nhân Hóa học Đại học Khoa học Tự nhiên. Có 5 năm kinh nghiệm giảng dạy và số hóa tài liệu giáo dục môn Hóa học.
Cập nhật: 17/10/2026
Đã kiểm duyệt chuyên môn
Miễn trừ trách nhiệm (Disclaimer): Toàn bộ thông số hóa học, điều kiện phản ứng và hiện tượng được tham chiếu từ cơ sở dữ liệu danh pháp IUPAC và sách giáo khoa Hóa học chuẩn. Dữ liệu mang tính chất tham khảo phục vụ học thuật. Chúng tôi khuyến cáo người dùng không tự ý thực hành các phản ứng sinh nhiệt, tạo khí độc hoặc chất nổ tại nhà khi không có thiết bị bảo hộ và sự giám sát của chuyên gia.