Thông Số Kỹ Thuật
| Khối lượng mol: | 392.16 g/mol |
| Phân tử khối: | 392.16 |
| Số CAS: | 15244-38-9 (dạng khan); 7789-02-8 (dạng hydrate nói chung) |
| Trạng thái: | Rắn |
| Màu sắc: | Tím đến xanh lục (tùy thuộc vào mức độ hydrat hóa và nhiệt độ). |
| Tính tan: | Dễ tan trong nước, không tan trong ethanol. |
| Độ tan: | Hòa tan tốt trong nước (khoảng 30 g/100 mL nước ở 20°C đối với dạng ngậm nước). |
| Độ pH: | Dung dịch 0.1 M có pH khoảng 3 (có tính axit yếu do thủy phân). |
| Oxi hóa - Khử: | Cr(III) có số oxi hóa +3, là trạng thái bền vững. Nó có thể bị oxi hóa thành Cr(VI) (ví dụ: CrO₄²⁻, Cr₂O₇²⁻) trong môi trường kiềm mạnh và chất oxi hóa mạnh; hoặc bị khử thành Cr(II) hoặc Cr(0) (kim loại) trong môi trường khử mạnh. |
| Nhiệt độ sôi: | Không xác định (phân hủy trước khi sôi) |
| Nhiệt nóng chảy: | Không xác định (phân hủy ở nhiệt độ cao) |
| Tỷ trọng: | 3.10 g/cm³ (dạng khan) |
Máy tính nhanh
* Tự động tính dựa trên 392.16 g/mol
Chất liên quan
Đặc tính & Ứng dụng
- Công nghiệp da thuộc: Là tác nhân chủ yếu trong quá trình thuộc da, giúp ổn định cấu trúc collagen của da, tăng độ bền và khả năng chống ẩm.
- Công nghiệp dệt nhuộm: Dùng làm chất gắn màu (mordant) để cố định thuốc nhuộm trên vải, đặc biệt là len và lụa, giúp màu sắc bền và đẹp hơn.
- Sản xuất chất xúc tác: Là tiền chất quan trọng để điều chế các chất xúc tác crom trong các quá trình tổng hợp hóa học.
- Sản xuất mực in: Được sử dụng trong một số loại mực in đặc biệt.
- Chất chống ăn mòn: Trong một số ứng dụng, nó được dùng làm lớp phủ chống ăn mòn.
Phương pháp điều chế
- Trong công nghiệp: Thường được điều chế bằng cách khử natri đicromat (Na₂Cr₂O₇) hoặc kali đicromat (K₂Cr₂O₇) với lưu huỳnh đioxit (SO₂) hoặc các chất khử khác (ví dụ: methanol) trong môi trường axit sunfuric (H₂SO₄).
Cr₂O₇²⁻ + 3SO₂ + 2H⁺ → 2Cr³⁺ + 3SO₄²⁻ + H₂O - Trong phòng thí nghiệm: Có thể điều chế bằng cách hòa tan crom(III) oxit (Cr₂O₃) hoặc crom(III) hydroxit (Cr(OH)₃) trong axit sunfuric.
Cr₂O₃ + 3H₂SO₄ → Cr₂(SO₄)₃ + 3H₂O
Tính chất Hóa học
Tác dụng với:
- Bazơ mạnh: Phản ứng với các dung dịch kiềm mạnh tạo kết tủa crom(III) hydroxit.
Cr₂(SO₄)₃ + 6NaOH → 2Cr(OH)₃↓ + 3Na₂SO₄ - Chất oxi hóa mạnh trong môi trường kiềm: Có thể bị oxi hóa thành crom(VI) (ví dụ: với H₂O₂ hoặc Na₂O₂).
2Cr(OH)₃ + 3H₂O₂ + 4OH⁻ → 2CrO₄²⁻ + 8H₂O - Các muối tạo kết tủa: Ví dụ với BaCl₂ để tạo kết tủa BaSO₄.
Cr₂(SO₄)₃ + 3BaCl₂ → 2CrCl₃ + 3BaSO₄↓
Không phản ứng:
Với đa số axit loãng, các kim loại kém hoạt động hơn crom, các hợp chất không có khả năng tạo kết tủa hoặc phản ứng oxi hóa-khử đặc trưng với Cr³⁺.
Chuỗi chuyển hóa
Cr₂O₃ → Cr₂(SO₄)₃ → Cr(OH)₃ → NaCrO₂
Hiện tượng thực tế
- Khi dung dịch crom(III) sunfat màu xanh lục được đun nóng, màu sắc có thể chuyển sang tím, và khi làm nguội lại trở về màu xanh lục do sự thay đổi cấu trúc của phức chất crom với nước.
- Khi thuộc da bằng crom(III) sunfat, da sống sẽ chuyển từ trạng thái mềm nhão sang dai, bền và chịu nước tốt hơn.
Bài tập vận dụng
Trong công nghiệp da thuộc, crom(III) sunfat được sử dụng để thuộc da. Giả sử cần điều chế 392.16 kg Cr₂(SO₄)₃ từ K₂Cr₂O₇ và H₂SO₄ dư với hiệu suất 80%. Tính khối lượng K₂Cr₂O₇ cần dùng. (Biết M K₂Cr₂O₇ = 294.2 g/mol, M Cr₂(SO₄)₃ = 392.16 g/mol)
- Lời giải vắn tắt:
Phản ứng tổng quát: K₂Cr₂O₇ + 4H₂SO₄ + 3SO₂ → K₂SO₄ + Cr₂(SO₄)₃ + 4H₂O (hoặc dùng chất khử khác)
Từ phương trình, 1 mol K₂Cr₂O₇ tạo ra 1 mol Cr₂(SO₄)₃.
Số mol Cr₂(SO₄)₃ cần tạo ra (lý thuyết nếu hiệu suất 100%): n = (392.16 kg / 392.16 g/mol) * (1000 g/kg) = 1000 mol.
Do hiệu suất 80%, số mol Cr₂(SO₄)₃ thực tế tạo ra là 1000 mol.
Số mol Cr₂(SO₄)₃ theo lý thuyết cần có để đạt được 1000 mol sản phẩm với hiệu suất 80% là: n_ly_thuyet = 1000 mol / 0.8 = 1250 mol.
Vậy, số mol K₂Cr₂O₇ cần dùng là 1250 mol.
Khối lượng K₂Cr₂O₇ = 1250 mol * 294.2 g/mol = 367750 g = 367.75 kg.
Mẹo nhớ nhanh: Crom(III) sunfat xanh tươi, <br>Thuộc da, nhuộm vải, ít người chê.
Cảnh báo & An toàn
Nguy hiểm: Chromium(III) sulfate là chất có tính ăn mòn nhẹ, đặc biệt khi ở dạng dung dịch. Có thể gây kích ứng da, mắt và đường hô hấp. Cần tránh hít bụi và tiếp xúc trực tiếp. Dù crom(III) ít độc hơn crom(VI), vẫn cần thận trọng khi xử lý và thải bỏ để tránh gây ô nhiễm môi trường, đặc biệt là nguồn nước.
Độc tính: Chromium(III) sulfate có độc tính thấp hơn đáng kể so với các hợp chất crom(VI) nhưng vẫn có thể gây kích ứng nếu tiếp xúc. Hít phải bụi có thể gây kích ứng đường hô hấp, tiếp xúc da có thể gây dị ứng ở một số người. Nếu nuốt phải lượng lớn có thể gây buồn nôn, nôn và tiêu chảy.
Sơ cứu: Rửa sạch vùng da/mắt bị dính bằng nước trong ít nhất 15 phút. Nếu hít phải, di chuyển nạn nhân ra không khí trong lành. Nếu nuốt phải, không gây nôn, cho uống nhiều nước và tìm kiếm sự trợ giúp y tế.
Sơ cứu: Rửa sạch vùng da/mắt bị dính bằng nước trong ít nhất 15 phút. Nếu hít phải, di chuyển nạn nhân ra không khí trong lành. Nếu nuốt phải, không gây nôn, cho uống nhiều nước và tìm kiếm sự trợ giúp y tế.
Thu Thủy
Cử nhân Hóa học Đại học Khoa học Tự nhiên. Có 5 năm kinh nghiệm giảng dạy và số hóa tài liệu giáo dục môn Hóa học.
Cập nhật: 15/11/2026
Đã kiểm duyệt chuyên môn
Miễn trừ trách nhiệm (Disclaimer): Toàn bộ thông số hóa học, điều kiện phản ứng và hiện tượng được tham chiếu từ cơ sở dữ liệu danh pháp IUPAC và sách giáo khoa Hóa học chuẩn. Dữ liệu mang tính chất tham khảo phục vụ học thuật. Chúng tôi khuyến cáo người dùng không tự ý thực hành các phản ứng sinh nhiệt, tạo khí độc hoặc chất nổ tại nhà khi không có thiết bị bảo hộ và sự giám sát của chuyên gia.