Thông Số Kỹ Thuật
| Khối lượng mol: | 394.99 g/mol |
| Phân tử khối: | 394.99 |
| Số CAS: | 10361-44-1 |
| Trạng thái: | Rắn |
| Màu sắc: | Tinh thể màu trắng |
| Tính tan: | Dễ tan trong dung dịch axit (HNO₃ loãng), ít tan trong nước lạnh, thủy phân trong nước nóng tạo bismuth oxy-nitrat. |
| Độ tan: | Khoảng 160 g/100 mL nước ở 20 °C (dạng ngậm nước, có sự thủy phân), tan tốt trong axit nitric loãng. |
| Độ pH: | Dung dịch trong nước thường có tính axit do thủy phân. |
| Oxi hóa - Khử: | Bi(NO₃)₃ thể hiện tính oxi hóa của ion nitrat (NO₃⁻) trong môi trường axit mạnh và tính oxi hóa yếu của Bi³⁺ trong một số phản ứng. Bi³⁺ có số oxi hóa +3 bền vững. |
| Nhiệt độ sôi: | Không xác định (Phân hủy trước khi sôi) |
| Nhiệt nóng chảy: | Khoảng 30 °C (tạo Bi(NO₃)₃·5H₂O), phân hủy ở ~75-80 °C (khan) |
| Tỷ trọng: | 4.15 g/cm³ (khan) |
Máy tính nhanh
* Tự động tính dựa trên 394.99 g/mol
Chất liên quan
Đặc tính & Ứng dụng
- Trong y học: Dùng làm chất khử trùng, chất làm se, và trong các hợp chất bismuth dùng điều trị các bệnh về tiêu hóa (ví dụ: Pepto-Bismol).
- Trong hóa học phân tích: Dùng làm thuốc thử trong phân tích các ion kim loại khác.
- Trong tổng hợp hữu cơ: Là tác nhân nitrat hóa và oxi hóa nhẹ.
- Trong công nghiệp gốm sứ và thủy tinh: Là thành phần trong một số men gốm và thủy tinh đặc biệt, tạo màu vàng hoặc ánh kim.
- Trong xử lý nước: Nghiên cứu ứng dụng như chất keo tụ hoặc chất hấp phụ.
Phương pháp điều chế
- Trong phòng thí nghiệm và công nghiệp: Bằng cách hòa tan bismuth kim loại hoặc bismuth(III) oxit (Bi₂O₃) trong axit nitric (HNO₃) đặc hoặc nóng:
Bi + 4HNO₃ → Bi(NO₃)₃ + NO + 2H₂OBi₂O₃ + 6HNO₃ → 2Bi(NO₃)₃ + 3H₂O
Tính chất Hóa học
Tác dụng với:
- Nước (thủy phân):
Bi(NO₃)₃ + H₂O → BiONO₃↓ + 2HNO₃ - Dung dịch kiềm (tạo kết tủa hiđroxit):
Bi(NO₃)₃ + 3NaOH → Bi(OH)₃↓ + 3NaNO₃ - Các muối halogenua (tạo kết tủa BiOX):
Bi(NO₃)₃ + NaCl + H₂O → BiOCl↓ + 2HNO₃ + NaNO₃ - Chất khử: Có thể bị khử Bi³⁺ thành Bi kim loại hoặc các hợp chất bismuth ở trạng thái oxi hóa thấp hơn.
Không phản ứng:
Trong môi trường axit nitric đủ mạnh, Bi(NO₃)₃ sẽ bền vững và không thủy phân hay phản ứng với chính axit nitric.
Chuỗi chuyển hóa
Bi → Bi₂O₃ → Bi(NO₃)₃ → BiONO₃
Hiện tượng thực tế
Khi hòa tan Bismuth(III) nitrat vào nước thường, sẽ xuất hiện vẩn đục trắng do sự thủy phân tạo thành bismuth oxy-nitrat không tan (BiONO₃). Để hòa tan hoàn toàn, cần thêm axit nitric loãng.
Bài tập vận dụng
- Bài tập: Cho 12.55 g Bi(NO₃)₃ hòa tan vào dung dịch HCl loãng. Viết phương trình phản ứng hóa học xảy ra và tính khối lượng BiOCl thu được nếu hiệu suất phản ứng là 80%. (Bi=209, Cl=35.5, O=16, N=14).
- Lời giải vắn tắt:
Bi(NO₃)₃ + H₂O + HCl → BiOCl↓ + 3HNO₃
Số mol Bi(NO₃)₃ = 12.55 / 395 = 0.03177 mol.
Theo tỉ lệ 1:1, số mol BiOCl lý thuyết = 0.03177 mol.
Khối lượng mol BiOCl = 209 + 16 + 35.5 = 260.5 g/mol.
Khối lượng BiOCl lý thuyết = 0.03177 * 260.5 = 8.276 g.
Khối lượng BiOCl thực tế = 8.276 * 0.80 = 6.62 g.
Mẹo nhớ nhanh: Bismuth nitrat trắng tinh, gặp nước lại thích 'độn'. Axit mạnh thì hòa tan, 'BiONO₃' là khi gặp 'lộn'.
Cảnh báo & An toàn
Nguy hiểm: Là chất oxi hóa, có thể gây cháy hoặc nổ khi tiếp xúc với vật liệu dễ cháy hoặc chất khử mạnh. Có tính ăn mòn nhẹ, gây kích ứng da, mắt và đường hô hấp. Cần sử dụng thiết bị bảo hộ cá nhân (găng tay, kính bảo hộ, áo lab) và làm việc trong tủ hút.
Độc tính: Bismuth(III) nitrat được coi là có độc tính thấp, tuy nhiên, việc hấp thụ một lượng lớn có thể gây ra các triệu chứng như buồn nôn, nôn mửa, tiêu chảy, và trong một số trường hợp hiếm gặp có thể ảnh hưởng đến thận. Cần tránh nuốt phải và hít bụi. Sơ cứu: Rửa mắt/da với nước sạch nhiều lần, súc miệng nếu nuốt phải, đưa nạn nhân đến nơi thoáng khí và tìm kiếm sự trợ giúp y tế nếu cần thiết.
Thu Thủy
Cử nhân Hóa học Đại học Khoa học Tự nhiên. Có 5 năm kinh nghiệm giảng dạy và số hóa tài liệu giáo dục môn Hóa học.
Cập nhật: 13/11/2026
Đã kiểm duyệt chuyên môn
Miễn trừ trách nhiệm (Disclaimer): Toàn bộ thông số hóa học, điều kiện phản ứng và hiện tượng được tham chiếu từ cơ sở dữ liệu danh pháp IUPAC và sách giáo khoa Hóa học chuẩn. Dữ liệu mang tính chất tham khảo phục vụ học thuật. Chúng tôi khuyến cáo người dùng không tự ý thực hành các phản ứng sinh nhiệt, tạo khí độc hoặc chất nổ tại nhà khi không có thiết bị bảo hộ và sự giám sát của chuyên gia.