Thông Số Kỹ Thuật
| Khối lượng mol: | 102.13 g/mol |
| Phân tử khối: | 102.13 |
| Số CAS: | 109-52-4 |
| Trạng thái: | Lỏng |
| Màu sắc: | Không màu |
| Tính tan: | Ít tan trong nước, tan tốt trong etanol, dietyl ete. |
| Độ tan: | Khoảng 24 g/L ở 20 °C trong nước. |
| Độ pH: | Khoảng 2.8 (dung dịch 1M) |
| Oxi hóa - Khử: | Không có tính oxi hóa hay khử đáng kể. Chức axit carboxylic không dễ bị oxi hóa hoặc khử trong các điều kiện thông thường. |
| Nhiệt độ sôi: | 186 °C |
| Nhiệt nóng chảy: | -34.5 °C |
| Tỷ trọng: | 0.939 g/cm³ |
Máy tính nhanh
* Tự động tính dựa trên 102.13 g/mol
Chất liên quan
Axit axetic (CH₃COOH)Axit propionic (C₃H₆O₂)Axit butyric (C₄H₈O₂)Axit caproic (C₆H₁₂O₂)Axit valproic (C₈H₁₆O₂)
Đặc tính & Ứng dụng
- Công nghiệp hóa chất: Dùng làm chất trung gian trong tổng hợp hữu cơ, đặc biệt là sản xuất este, polyamit, và các dẫn xuất khác.
- Hương liệu và nước hoa: Một số este của axit valeric (như metyl valerat, etyl valerat) được sử dụng làm hương liệu trong thực phẩm và mỹ phẩm nhờ mùi trái cây đặc trưng.
- Dược phẩm: Một số dẫn xuất của axit valeric được nghiên cứu hoặc sử dụng trong lĩnh vực dược phẩm, ví dụ như valproate (dẫn xuất của axit valproic, đồng phân của axit valeric) dùng làm thuốc chống động kinh.
- Sản xuất chất dẻo và nhựa: Các dẫn xuất có thể được dùng làm chất hóa dẻo hoặc monome trong sản xuất polyme.
Phương pháp điều chế
- Oxi hóa n-pentanol: Oxi hóa n-pentanol (C₅H₁₁OH) bằng các tác nhân oxi hóa mạnh như kali dicromat (K₂Cr₂O₇) hoặc axit nitric (HNO₃).
C₅H₁₁OH + [O] → C₅H₁₀O₂ - Hydrocacbonyl hóa n-butyl bromua: Phản ứng của n-butyl bromua với CO và H₂O dưới xúc tác palladium.
- Lên men vi sinh: Một số vi khuẩn có thể sản xuất axit valeric thông qua quá trình lên men từ các chất nền hữu cơ.
Tính chất Hóa học
Tác dụng với:
- Bazơ: NaOH, KOH, Ca(OH)₂, NH₃ (phản ứng tạo muối)
C₅H₁₀O₂ + NaOH → C₅H₉OONa + H₂O - Kim loại kiềm, kiềm thổ hoạt động: Na, Mg, Ca (phản ứng tạo muối và giải phóng H₂)
2C₅H₁₀O₂ + 2Na → 2C₅H₉OONa + H₂ - Rượu/Ancol: C₂H₅OH (phản ứng este hóa tạo este và nước)
C₅H₁₀O₂ + C₂H₅OH ⇌ C₅H₉OOC₂H₅ + H₂O (xúc tác H₂SO₄ đặc) - Một số chất oxi hóa mạnh: Trong điều kiện khắc nghiệt, có thể bị oxi hóa hoàn toàn tạo CO₂ và H₂O.
Không phản ứng:
Các axit mạnh (HCl, H₂SO₄ loãng), các kim loại kém hoạt động (Cu, Ag, Au, Pt), các chất không phân cực như ankan (ở điều kiện thường).
Chuỗi chuyển hóa
C₄H₉Br + CO + H₂O → C₅H₁₀O₂ → C₅H₉OOC₂H₅ (Este hóa)
Hiện tượng thực tế
- Mùi khó chịu đặc trưng của axit carboxylic khi mở lọ Valeric acid.
- Khi cho giấy quỳ tím vào dung dịch Valeric acid, giấy quỳ chuyển sang màu đỏ.
Bài tập vận dụng
- Bài tập: Viết phương trình phản ứng của Valeric acid (C₅H₁₀O₂) với:
a) Natri hiđroxit (NaOH)
b) Etanol (C₂H₅OH) (có xúc tác H₂SO₄ đặc, nóng)
c) Magie (Mg)
Lời giải:
a) C₅H₁₀O₂ + NaOH → C₅H₉OONa + H₂O
b) C₅H₁₀O₂ + C₂H₅OH ⇌ C₅H₉OOC₂H₅ + H₂O (Phản ứng este hóa thuận nghịch)
c) 2C₅H₁₀O₂ + Mg → (C₅H₉OO)₂Mg + H₂
Mẹo nhớ nhanh: Valeric acid (C₅H₁₀O₂), 5 cacbon, mùi khó chịu. Giống giấm anh em, nhưng dài hơn nhiều!
Cảnh báo & An toàn
Nguy hiểm: Valeric acid có tính ăn mòn nhẹ, có thể gây kích ứng da, mắt và đường hô hấp. Hơi của nó có thể gây khó chịu. Cần sử dụng trong môi trường thông gió tốt, đeo găng tay, kính bảo hộ và áo choàng phòng thí nghiệm. Tránh hít phải hơi và tiếp xúc trực tiếp với da.
Độc tính: Có độc tính thấp, nhưng có thể gây kích ứng khi tiếp xúc. Nếu hít phải, có thể gây khó thở, ho. Nếu nuốt phải, có thể gây buồn nôn, nôn mửa, đau bụng. Sơ cứu:
- Tiếp xúc da: Rửa sạch bằng xà phòng và nước trong ít nhất 15 phút.
- Tiếp xúc mắt: Rửa mắt dưới vòi nước chảy nhẹ nhàng trong ít nhất 15 phút, sau đó đến cơ sở y tế.
- Hít phải: Di chuyển nạn nhân ra nơi thoáng khí, giữ ấm. Nếu khó thở, hô hấp nhân tạo.
- Nuốt phải: Súc miệng bằng nước, không gây nôn. Uống nhiều nước. Đến cơ sở y tế ngay lập tức.
Thu Thủy
Cử nhân Hóa học Đại học Khoa học Tự nhiên. Có 5 năm kinh nghiệm giảng dạy và số hóa tài liệu giáo dục môn Hóa học.
Cập nhật: 27/10/2026
Đã kiểm duyệt chuyên môn
Miễn trừ trách nhiệm (Disclaimer): Toàn bộ thông số hóa học, điều kiện phản ứng và hiện tượng được tham chiếu từ cơ sở dữ liệu danh pháp IUPAC và sách giáo khoa Hóa học chuẩn. Dữ liệu mang tính chất tham khảo phục vụ học thuật. Chúng tôi khuyến cáo người dùng không tự ý thực hành các phản ứng sinh nhiệt, tạo khí độc hoặc chất nổ tại nhà khi không có thiết bị bảo hộ và sự giám sát của chuyên gia.