C₄H₇NO₄
Axit Aspartic, Axit L-Aspartic (dạng tự nhiên), Axit Aminosuccinic
Thông Số Kỹ Thuật
| Khối lượng mol: | 133.10 g/mol |
| Phân tử khối: | 133.1 |
| Số CAS: | 56-84-8 (L-Aspartic acid) |
| Trạng thái: | Rắn |
| Màu sắc: | Bột tinh thể màu trắng |
| Tính tan: | Tan ít trong nước lạnh, tan tốt hơn trong nước nóng và dung dịch axit/kiềm. |
| Độ tan: | Khoảng 5 g/L ở 25 °C trong nước. |
| Độ pH: | Khoảng 2.5-3.0 (dung dịch 1% trong nước) |
| Oxi hóa - Khử: | Không thể hiện tính oxi hóa hay tính khử nổi bật trong điều kiện thông thường. Chức năng chính là tham gia phản ứng ngưng tụ tạo liên kết peptide. |
| Nhiệt độ sôi: | Không xác định (Phân hủy trước khi sôi) |
| Nhiệt nóng chảy: | 269-271 °C (phân hủy) |
| Tỷ trọng: | 1.66 g/cm³ |
Máy tính nhanh
* Tự động tính dựa trên 133.10 g/mol
Chất liên quan
Glutamic acid (C₅H₉NO₄)Asparagine (C₄H₈N₂O₃)Alanine (C₃H₇NO₂)Glutamine (C₅H₁₀N₂O₃)
Đặc tính & Ứng dụng
- Thực phẩm và Đồ uống: Là chất điều vị, chất tăng cường dinh dưỡng, và thành phần của chất tạo ngọt nhân tạo (như aspartame).
- Dược phẩm và Y học: Sử dụng trong các sản phẩm bổ sung dinh dưỡng, thuốc giải độc amoniac, hỗ trợ chức năng gan và tăng cường năng lượng.
- Công nghiệp hóa chất: Tiền chất trong tổng hợp một số polymer phân hủy sinh học và các hợp chất hữu cơ khác.
- Nghiên cứu khoa học: Là axit amin mẫu để nghiên cứu cơ chế hoạt động của enzyme, cấu trúc protein.
Phương pháp điều chế
- Phòng thí nghiệm: Tổng hợp hóa học từ axit maleic hoặc axit fumaric thông qua amin hóa.
- Công nghiệp: Sản xuất chủ yếu bằng phương pháp sinh học (lên men) sử dụng vi sinh vật (như Corynebacterium glutamicum hoặc Brevibacterium flavum) chuyển hóa các nguồn carbon như glucose hoặc fumarate.
Tính chất Hóa học
Tác dụng với:
- Bazơ (kiềm): Phản ứng trung hòa nhóm carboxyl, tạo muối. Ví dụ: C₄H₇NO₄ + NaOH → C₄H₆NNaO₄ + H₂O.
- Axit: Nhóm amin có thể bị proton hóa, tạo muối.
- Alcol: Phản ứng este hóa nhóm carboxyl.
- Các axit amin khác: Phản ứng ngưng tụ tạo liên kết peptide (-CO-NH-) trong quá trình tổng hợp protein.
Không phản ứng:
Các dung môi hữu cơ không phân cực, các chất oxi hóa/khử yếu trong điều kiện thường.
Chuỗi chuyển hóa
Fumarate → L-Aspartate (bởi enzyme aspartase trong vi khuẩn) → Polypeptide (qua quá trình tổng hợp protein)
Hiện tượng thực tế
Khi pha một lượng nhỏ bột Aspartic acid vào nước, nó sẽ tan từ từ tạo thành dung dịch trong suốt, có vị chua nhẹ.
Bài tập vận dụng
Một dung dịch chứa 13.31 g Aspartic acid (C₄H₇NO₄) trong 100 mL nước. Tính nồng độ mol của dung dịch này.
- Lời giải:
- Khối lượng mol của Aspartic acid (C₄H₇NO₄) = 133.10 g/mol.
- Số mol Aspartic acid = 13.31 g / 133.10 g/mol ≈ 0.1 mol.
- Thể tích dung dịch = 100 mL = 0.1 L.
- Nồng độ mol = Số mol / Thể tích = 0.1 mol / 0.1 L = 1 M.
Mẹo nhớ nhanh: Aspartic Acid, mang COOH kép, cùng với N và H, thành phần protein không thể thiếu.
Cảnh báo & An toàn
Nguy hiểm: Aspartic acid tương đối an toàn ở liều lượng thông thường. Tuy nhiên, hít phải bụi có thể gây kích ứng đường hô hấp. Tiếp xúc với mắt có thể gây kích ứng nhẹ. Tiếp xúc lâu dài với da không gây nguy hiểm đáng kể.
Độc tính: Aspartic acid được coi là an toàn khi dùng qua đường miệng ở mức độ bổ sung dinh dưỡng. Liều cao có thể gây rối loạn tiêu hóa nhẹ. Trong môi trường, nó là chất dễ phân hủy sinh học và không tích lũy. Sơ cứu: Hít phải: Đưa nạn nhân ra nơi thoáng khí. Tiếp xúc da/mắt: Rửa sạch bằng nước trong ít nhất 15 phút. Nuốt phải: Uống nhiều nước, không gây nôn, tìm tư vấn y tế nếu cần.
Thu Thủy
Cử nhân Hóa học Đại học Khoa học Tự nhiên. Có 5 năm kinh nghiệm giảng dạy và số hóa tài liệu giáo dục môn Hóa học.
Cập nhật: 01/11/2026
Đã kiểm duyệt chuyên môn
Miễn trừ trách nhiệm (Disclaimer): Toàn bộ thông số hóa học, điều kiện phản ứng và hiện tượng được tham chiếu từ cơ sở dữ liệu danh pháp IUPAC và sách giáo khoa Hóa học chuẩn. Dữ liệu mang tính chất tham khảo phục vụ học thuật. Chúng tôi khuyến cáo người dùng không tự ý thực hành các phản ứng sinh nhiệt, tạo khí độc hoặc chất nổ tại nhà khi không có thiết bị bảo hộ và sự giám sát của chuyên gia.