Thông Số Kỹ Thuật
| Khối lượng mol: | 175.59 g/mol |
| Phân tử khối: | 175.59 |
| Số CAS: | 12036-73-6 |
| Trạng thái: | Rắn |
| Màu sắc: | Bột tinh thể màu trắng |
| Tính tan: | Tan tốt trong nước, tạo dung dịch kiềm mạnh. |
| Độ tan: | Khoảng 67.5 g/100 mL nước ở 20 °C (ước tính cho zincat nói chung, có thể thay đổi tùy dạng cụ thể) |
| Độ pH: | Dung dịch 1% có pH > 12 |
| Oxi hóa - Khử: | Kẽm trong K₂ZnO₂ có số oxi hóa +2. Hợp chất không thể hiện tính oxi hóa hay tính khử nổi bật trong các phản ứng thông thường, mà chủ yếu đóng vai trò là bazơ mạnh và nguồn ion zincat. |
| Nhiệt độ sôi: | Không xác định |
| Nhiệt nóng chảy: | Không xác định (Phân hủy trước khi nóng chảy rõ rệt) |
| Tỷ trọng: | Không xác định rõ |
Máy tính nhanh
* Tự động tính dựa trên 175.59 g/mol
Đặc tính & Ứng dụng
- Ngành mạ điện: Là thành phần quan trọng trong dung dịch mạ kẽm kiềm không chứa cyanide, giúp tạo lớp mạ sáng bóng và đồng đều trên bề mặt kim loại.
- Chất xúc tác: Sử dụng trong một số phản ứng hóa học như chất xúc tác.
- Công nghiệp sản xuất pin: Có thể ứng dụng trong một số loại pin kiềm như chất điện phân hoặc chất phụ gia để cải thiện hiệu suất.
- Dệt nhuộm: Đôi khi được sử dụng làm chất cầm màu hoặc chất trợ nhuộm trong công nghiệp dệt.
- Sản xuất hóa chất: Nguyên liệu để điều chế các hợp chất kẽm khác.
Phương pháp điều chế
- Trong phòng thí nghiệm:
Hòa tan kẽm oxit (ZnO) hoặc kẽm hydroxit (Zn(OH)₂) trong dung dịch kali hydroxit (KOH) đặc nóng:
ZnO + 2KOH → K₂ZnO₂ + H₂O
Zn(OH)₂ + 2KOH → K₂ZnO₂ + 2H₂O - Trong công nghiệp:
Tương tự như trong phòng thí nghiệm, quy mô lớn hơn, thường dùng ZnO phản ứng với dung dịch KOH đậm đặc để tạo ra kali zincat, sau đó có thể cô đặc hoặc kết tinh để thu sản phẩm.
Tính chất Hóa học
Tác dụng với:
- Axit: Phản ứng mạnh với axit, giải phóng kẽm hydroxit hoặc muối kẽm tương ứng.
K₂ZnO₂ + 2HCl → ZnCl₂ + 2KCl + H₂O - Các muối kim loại nặng: Có thể tạo kết tủa hydroxit hoặc oxit kim loại.
K₂ZnO₂ + CuSO₄ + 2H₂O → Zn(OH)₂↓ + Cu(OH)₂↓ + K₂SO₄ (phức tạp hơn)
Không phản ứng:
Với các dung môi hữu cơ không phân cực, các chất oxy hóa/khử yếu trong điều kiện thông thường.
Chuỗi chuyển hóa
ZnO → K₂ZnO₂ → Zn(OH)₂ ↓
Hiện tượng thực tế
Khi hòa tan kẽm oxit (ZnO) hoặc kẽm hydroxit (Zn(OH)₂) màu trắng vào dung dịch KOH đặc, chất rắn màu trắng sẽ tan ra tạo thành dung dịch trong suốt (kali zincat).
Bài tập vận dụng
- Bài tập: Cho 8.1 gam kẽm oxit (ZnO) vào 200 ml dung dịch KOH 2M. Tính khối lượng kali zincat (K₂ZnO₂) tạo thành và nồng độ mol của KOH còn lại sau phản ứng (giả sử thể tích dung dịch không đổi).
Lời giải:
- Số mol ZnO = 8.1 / 81 = 0.1 mol.
- Số mol KOH ban đầu = 0.2 L * 2 M = 0.4 mol.
- Phản ứng: ZnO + 2KOH → K₂ZnO₂ + H₂O
- Theo phương trình, 1 mol ZnO phản ứng với 2 mol KOH. Vậy 0.1 mol ZnO sẽ phản ứng với 0.2 mol KOH.
- Số mol K₂ZnO₂ tạo thành = 0.1 mol.
- Khối lượng K₂ZnO₂ = 0.1 mol * 175.59 g/mol = 17.559 gam.
- Số mol KOH còn lại = 0.4 - 0.2 = 0.2 mol.
- Nồng độ mol KOH còn lại = 0.2 mol / 0.2 L = 1 M.
Mẹo nhớ nhanh: Kali zincat, K₂ZnO₂, là muối phức của kẽm, tan trong nước mạnh kiềm luôn.
Cảnh báo & An toàn
Nguy hiểm: Kali zincat là một chất kiềm mạnh, có tính ăn mòn cao đối với da, mắt và đường hô hấp. Có thể gây bỏng nghiêm trọng. Khi hít phải bụi hoặc hơi có thể gây kích ứng đường hô hấp. Phản ứng mạnh với axit giải phóng nhiệt. Không tương thích với các kim loại hoạt động (nhôm, kẽm) do tạo ra khí hydro dễ cháy nổ.
Độc tính: Gây bỏng hóa học nặng cho da, mắt và màng nhầy. Tiếp xúc lâu dài có thể gây viêm da, tổn thương mắt vĩnh viễn. Nuốt phải gây bỏng thực quản, dạ dày, có thể tử vong. Hít phải bụi gây kích ứng đường hô hấp, ho, khó thở.
Sơ cứu: Rửa ngay lập tức vùng tiếp xúc với nhiều nước trong ít nhất 15-20 phút. Nếu hít phải, đưa nạn nhân ra nơi thoáng khí. Nếu nuốt phải, không gây nôn, cho uống nước (nếu nạn nhân tỉnh táo) và tìm kiếm sự chăm sóc y tế khẩn cấp. Luôn luôn mang găng tay, kính bảo hộ và quần áo bảo hộ khi xử lý.
Sơ cứu: Rửa ngay lập tức vùng tiếp xúc với nhiều nước trong ít nhất 15-20 phút. Nếu hít phải, đưa nạn nhân ra nơi thoáng khí. Nếu nuốt phải, không gây nôn, cho uống nước (nếu nạn nhân tỉnh táo) và tìm kiếm sự chăm sóc y tế khẩn cấp. Luôn luôn mang găng tay, kính bảo hộ và quần áo bảo hộ khi xử lý.
Thu Thủy
Cử nhân Hóa học Đại học Khoa học Tự nhiên. Có 5 năm kinh nghiệm giảng dạy và số hóa tài liệu giáo dục môn Hóa học.
Cập nhật: 16/11/2026
Đã kiểm duyệt chuyên môn
Miễn trừ trách nhiệm (Disclaimer): Toàn bộ thông số hóa học, điều kiện phản ứng và hiện tượng được tham chiếu từ cơ sở dữ liệu danh pháp IUPAC và sách giáo khoa Hóa học chuẩn. Dữ liệu mang tính chất tham khảo phục vụ học thuật. Chúng tôi khuyến cáo người dùng không tự ý thực hành các phản ứng sinh nhiệt, tạo khí độc hoặc chất nổ tại nhà khi không có thiết bị bảo hộ và sự giám sát của chuyên gia.