Thông Số Kỹ Thuật
| Khối lượng mol: | 161.97 g/mol |
| Phân tử khối: | 161.97 |
| Số CAS: | 7775-11-3 |
| Trạng thái: | Rắn |
| Màu sắc: | Vàng |
| Tính tan: | Rất dễ tan trong nước, tạo dung dịch màu vàng. Tan ít trong ethanol. |
| Độ tan: | 87.1 g/100 mL nước ở 20 °C |
| Độ pH: | Khoảng 8.0 - 9.0 (dung dịch 5% trong nước) |
| Oxi hóa - Khử: | Cr trong Na₂CrO₄ có số oxi hóa +6, thể hiện tính oxi hóa mạnh, đặc biệt trong môi trường axit. CrO₄²⁻ có thể bị khử thành Cr³⁺ (màu xanh lục) bởi các chất khử. |
| Nhiệt độ sôi: | Không xác định (Phân hủy trước khi sôi) |
| Nhiệt nóng chảy: | 792 °C |
| Tỷ trọng: | 2.72 g/cm³ |
Máy tính nhanh
* Tự động tính dựa trên 161.97 g/mol
Chất liên quan
Đặc tính & Ứng dụng
- Trong công nghiệp: Là chất oxy hóa mạnh, tiền chất để sản xuất các hợp chất crom khác (như crom oxit, axit cromic).
- Chất ức chế ăn mòn: Sử dụng trong hệ thống làm mát kín và nồi hơi để bảo vệ kim loại khỏi bị ăn mòn.
- Thuốc nhuộm và chất màu: Dùng trong sản xuất thuốc nhuộm dệt, gốm sứ và sơn.
- Y học: Dùng trong chẩn đoán y tế để đo thể tích hồng cầu (dạng Na₂CrO₄ có chứa đồng vị phóng xạ ¹⁵¹Cr), nghiên cứu chức năng lá lách.
- Chất bảo quản gỗ: Một thành phần trong một số công thức bảo quản gỗ.
Phương pháp điều chế
- Trong công nghiệp: Sản xuất từ quặng cromit (FeCr₂O₄). Quặng được nghiền mịn, trộn với chất kiềm (như Na₂CO₃) và nung ở nhiệt độ cao trong không khí (oxy hóa) để tạo thành natri cromat.
4FeCr₂O₄ + 8Na₂CO₃ + 7O₂ → 8Na₂CrO₄ + 2Fe₂O₃ + 8CO₂ - Trong phòng thí nghiệm: Oxy hóa các hợp chất crom (III) bằng chất oxy hóa mạnh trong môi trường kiềm, ví dụ:
2Cr(OH)₃ + 3H₂O₂ + 4NaOH → 2Na₂CrO₄ + 8H₂O
Tính chất Hóa học
Tác dụng với:
- Chất khử (trong môi trường axit): FeSO₄, H₂S, SO₂, C₂H₅OH.
Ví dụ: 2Na₂CrO₄ + 3Na₂SO₃ + 8H₂SO₄ → Cr₂(SO₄)₃ + 2Na₂SO₄ + 3Na₂SO₄ + 8H₂O - Axit mạnh: H₂SO₄, HCl (chuyển thành đicromat).
2CrO₄²⁻ (vàng) + 2H⁺ ⇌ Cr₂O₇²⁻ (cam) + H₂O - Ion kim loại tạo kết tủa: BaCl₂, AgNO₃, Pb(NO₃)₂.
Na₂CrO₄ + BaCl₂ → BaCrO₄(s) (vàng) + 2NaCl
Không phản ứng:
Với các bazơ mạnh (trong điều kiện thường), các muối kiềm (trừ khi có phản ứng trao đổi tạo kết tủa không tan với ion cromat).
Chuỗi chuyển hóa
Cr₂O₃ → CrO₃ → H₂CrO₄ → Na₂CrO₄ → Na₂Cr₂O₇
Hiện tượng thực tế
Dung dịch Na₂CrO₄ có màu vàng tươi. Khi thêm axit vào dung dịch, màu vàng chuyển sang màu cam do sự hình thành ion đicromat (Cr₂O₇²⁻). Khi thêm dung dịch chứa ion Ba²⁺ hoặc Ag⁺ vào dung dịch Na₂CrO₄ sẽ tạo kết tủa màu vàng (BaCrO₄) hoặc đỏ nâu (Ag₂CrO₄).
Bài tập vận dụng
- Bài tập: Cho 200 ml dung dịch Na₂CrO₄ 0.1M tác dụng với lượng dư dung dịch AgNO₃. Tính khối lượng kết tủa thu được.
Lời giải: Phản ứng: Na₂CrO₄(aq) + 2AgNO₃(aq) → Ag₂CrO₄(s) + 2NaNO₃(aq). Số mol Na₂CrO₄ = 0.2 L * 0.1 mol/L = 0.02 mol. Theo tỉ lệ phản ứng, số mol Ag₂CrO₄ = 0.02 mol. Khối lượng mol Ag₂CrO₄ = 2*(107.87) + 51.99 + 4*(16.00) = 331.73 g/mol. Khối lượng kết tủa = 0.02 mol * 331.73 g/mol = 6.6346 g.
Mẹo nhớ nhanh: Natri cromat sắc vàng tươi, dùng ức chế gỉ, độc nguy hiểm người ơi!
Cảnh báo & An toàn
Nguy hiểm: Na₂CrO₄ là chất oxy hóa mạnh, có thể gây cháy hoặc nổ khi tiếp xúc với các chất hữu cơ hoặc chất khử. Nó cũng là chất ăn mòn, gây kích ứng nghiêm trọng cho da, mắt và đường hô hấp. Cực kỳ độc hại nếu nuốt phải hoặc hít phải. Là hợp chất crom (VI), Na₂CrO₄ được xếp vào nhóm chất gây ung thư, gây đột biến và độc hại cho sinh sản.
Độc tính: Na₂CrO₄ là chất độc mạnh. Gây kích ứng và bỏng da, mắt, niêm mạc. Hít phải bụi có thể gây tổn thương đường hô hấp, thủng vách ngăn mũi, viêm phổi, hen suyễn và ung thư phổi. Nuốt phải có thể gây buồn nôn, nôn mửa, tiêu chảy, tổn thương thận và gan, thậm chí tử vong. Là chất gây ung thư nhóm 1 theo IARC.
Sơ cứu:
Sơ cứu:
- Tiếp xúc qua da/mắt: Rửa ngay lập tức với nhiều nước trong ít nhất 15-20 phút.
- Hít phải: Di chuyển nạn nhân ra không khí trong lành, giữ ấm và nghỉ ngơi.
- Nuốt phải: Không gây nôn. Súc miệng với nước và uống nhiều nước.
- Trong mọi trường hợp, cần tìm kiếm sự chăm sóc y tế khẩn cấp ngay lập tức.
Thu Thủy
Cử nhân Hóa học Đại học Khoa học Tự nhiên. Có 5 năm kinh nghiệm giảng dạy và số hóa tài liệu giáo dục môn Hóa học.
Cập nhật: 14/11/2026
Đã kiểm duyệt chuyên môn
Miễn trừ trách nhiệm (Disclaimer): Toàn bộ thông số hóa học, điều kiện phản ứng và hiện tượng được tham chiếu từ cơ sở dữ liệu danh pháp IUPAC và sách giáo khoa Hóa học chuẩn. Dữ liệu mang tính chất tham khảo phục vụ học thuật. Chúng tôi khuyến cáo người dùng không tự ý thực hành các phản ứng sinh nhiệt, tạo khí độc hoặc chất nổ tại nhà khi không có thiết bị bảo hộ và sự giám sát của chuyên gia.