Chuyển đến nội dung chính
Giaiphuongtrinhhoahoc.com Từ điển chuyên sâu

(C₆H₁₁NO)n

Polycaproamide (Nylon 6)

Thông Số Kỹ Thuật
Khối lượng mol:Không xác định (là polymer, khối lượng mol trung bình)
Số CAS:25038-54-4
Trạng thái:Rắn
Màu sắc:Trắng đến trắng ngà (thường trong suốt hoặc mờ đục ở dạng hạt/sợi)
Tính tan:Không tan trong nước, dung môi hữu cơ thông thường; tan trong axit formic đặc, axit sulfuric đặc, m-cresol, phenol.
Độ tan:Không tan trong nước ở mọi nhiệt độ. Tan trong axit formic 90% ở 25 °C (>25g/100ml).
Độ pH:Không có (là polymer rắn)
Oxi hóa - Khử:Là polymer hữu cơ, không có tính oxi hóa/khử đặc trưng như chất vô cơ. Có thể bị phân hủy bởi các tác nhân oxi hóa mạnh hoặc tia UV.
Nhiệt độ sôi:Phân hủy trước khi sôi
Nhiệt nóng chảy:215-220 °C
Tỷ trọng:1.13-1.15 g/cm³
Chất liên quan
Caprolactam (C₆H₁₁NO)Nylon 66 ((C₁₂H₂₂N₂O₂)n)Polyamide (PA)Polyethylene terephthalate (PET)

Đặc tính & Ứng dụng

  • Công nghiệp dệt may: Sản xuất sợi dệt, vải may mặc, tất, vớ, đồ lót, thảm, lưới đánh cá, dây thừng do độ bền và khả năng chống mài mòn cao.
  • Công nghiệp ô tô: Chế tạo các bộ phận như vỏ động cơ, bộ phận hút khí, bình chứa nhiên liệu, các chi tiết nội thất nhờ khả năng chịu nhiệt và hóa chất tốt.
  • Công nghiệp điện và điện tử: Vỏ cáp, đầu nối, các bộ phận cách điện.
  • Đóng gói: Màng bọc thực phẩm, chai lọ nhờ khả năng cản khí và độ bền xé rách.
  • Kỹ thuật và công nghiệp: Bánh răng, ổ trục, vỏ máy, ống, băng tải do đặc tính cơ học vượt trội và khả năng tự bôi trơn.
  • Dụng cụ y tế: Chỉ khâu phẫu thuật (sau khi biến tính), một số thiết bị y tế dùng một lần.

Phương pháp điều chế

  • Trong công nghiệp:
    Polycaproamide (Nylon 6) được tổng hợp từ caprolactam qua phản ứng trùng hợp mở vòng (ring-opening polymerization) ở nhiệt độ cao (250-270 °C) và áp suất cao, có thể dùng nước hoặc axit aminocaproic làm chất khởi đầu.

Tính chất Hóa học

Tác dụng với:

  • Axit mạnh (đặc, nóng): Bị thủy phân (ví dụ: H₂SO₄ đặc nóng).
  • Chất oxi hóa mạnh: Bị phân hủy (ví dụ: thuốc tẩy mạnh, H₂O₂ đặc).
  • Dung môi phân cực mạnh: Một số dung môi đặc biệt như m-cresol, phenol, axit formic đậm đặc có thể hòa tan Nylon 6.

Không phản ứng:

Nước, kiềm loãng, axit loãng (ở điều kiện thường), hầu hết các dung môi hữu cơ thông thường (aceton, benzen, ethanol, ete dầu mỏ).

Chuỗi chuyển hóa

Caprolactam → (trùng hợp mở vòng) → Polycaproamide (Nylon 6)

Hiện tượng thực tế

Các sợi Nylon 6 bền chắc, không bị nhàu nát dễ dàng trong các sản phẩm dệt may. Các bộ phận bằng nhựa Nylon 6 trong ô tô hoặc máy móc thường có khả năng chịu va đập và mài mòn tốt, ít bị gãy vỡ.

Bài tập vận dụng

  • Bài tập: Nylon 6 được điều chế bằng phản ứng trùng hợp mở vòng của caprolactam. Giả sử hiệu suất phản ứng là 90%, cần bao nhiêu kg caprolactam để sản xuất 1000 kg Nylon 6? (Cho khối lượng mol của caprolactam là 113.16 g/mol, khối lượng mol của đơn vị lặp lại trong Nylon 6 cũng là 113.16 g/mol).
    Lời giải:
    - Khối lượng lý thuyết caprolactam cần: 1000 kg.
    - Do hiệu suất 90%, khối lượng caprolactam thực tế cần: 1000 kg / 0.90 = 1111.11 kg.
    Vậy, cần 1111.11 kg caprolactam.
Mẹo nhớ nhanh: Nylon 6 bền bỉ, 'Caproamide' - chuỗi dài, dệt may, kỹ thuật, vật liệu chính ta dùng.

Cảnh báo & An toàn

Nguy hiểm: Polycaproamide ở dạng rắn ít nguy hiểm. Tuy nhiên, khi nung chảy hoặc đốt cháy, có thể giải phóng các sản phẩm phân hủy độc hại như caprolactam, oxit cacbon, oxit nitơ. Bụi mịn có thể gây kích ứng đường hô hấp. Cần làm việc trong môi trường thông thoáng và sử dụng bảo hộ khi xử lý vật liệu nóng chảy.
Độc tính: Nylon 6 ở dạng rắn, hoàn thiện được coi là không độc hại. Tuy nhiên, caprolactam (monomer) là chất kích ứng và có thể gây độc nếu tiếp xúc lâu dài hoặc hít phải nồng độ cao. Sản phẩm phân hủy khi đốt cháy có thể chứa các chất độc hại gây kích ứng đường hô hấp và mắt. Sơ cứu: Nếu hít phải khói: di chuyển nạn nhân ra nơi thoáng khí. Nếu dính vào mắt/da: rửa sạch bằng nước. Tham khảo ý kiến bác sĩ nếu triệu chứng kéo dài.
Ảnh đại diện chuyên gia

Thu Thủy

Cử nhân Hóa học Đại học Khoa học Tự nhiên. Có 5 năm kinh nghiệm giảng dạy và số hóa tài liệu giáo dục môn Hóa học.

Cập nhật: 02/11/2026 Đã kiểm duyệt chuyên môn
Miễn trừ trách nhiệm (Disclaimer): Toàn bộ thông số hóa học, điều kiện phản ứng và hiện tượng được tham chiếu từ cơ sở dữ liệu danh pháp IUPAC và sách giáo khoa Hóa học chuẩn. Dữ liệu mang tính chất tham khảo phục vụ học thuật. Chúng tôi khuyến cáo người dùng không tự ý thực hành các phản ứng sinh nhiệt, tạo khí độc hoặc chất nổ tại nhà khi không có thiết bị bảo hộ và sự giám sát của chuyên gia.

Phản ứng liên quan

Chưa có phương trình nào được ghi nhận với chất này.