Chuyển đến nội dung chính
Giaiphuongtrinhhoahoc.com Từ điển chuyên sâu

CH₃COOCH₂CH₂CH₃

Propyl axetat

Thông Số Kỹ Thuật
Khối lượng mol:102.13 g/mol
Phân tử khối:102.13
Số CAS:109-60-4
Trạng thái:Lỏng
Màu sắc:Không màu
Tính tan:Ít tan trong nước, tan tốt trong các dung môi hữu cơ như ethanol, ether.
Độ tan:2.4 g/100 mL nước ở 20 °C
Độ pH:Không có (chất hữu cơ trung tính)
Oxi hóa - Khử:Không có tính oxi hóa hay tính khử nổi bật, là một ester tương đối bền vững.
Nhiệt độ sôi:101.5 °C
Nhiệt nóng chảy:-92 °C
Tỷ trọng:0.887 g/cm³ (ở 20 °C)

Máy tính nhanh

* Tự động tính dựa trên 102.13 g/mol

Chất liên quan
Ethyl acetateButyl acetateAxit axeticPropan-1-ol

Đặc tính & Ứng dụng

  • Dung môi: Được sử dụng rộng rãi làm dung môi cho sơn, mực in, nhựa, cellulose acetate, nitrocellulose và các chất phủ khác do khả năng hòa tan tốt và tốc độ bay hơi vừa phải.
  • Hương liệu và nước hoa: Là một thành phần phổ biến trong các hương liệu thực phẩm và nước hoa nhờ mùi hương trái cây ngọt ngào, đặc trưng (thường mô tả là mùi lê, táo).
  • Công nghiệp hóa chất: Dùng làm chất trung gian trong tổng hợp hữu cơ.
  • Chất tẩy rửa: Thành phần trong một số sản phẩm tẩy rửa công nghiệp và gia dụng.

Phương pháp điều chế

  • Trong phòng thí nghiệm và công nghiệp: Tổng hợp bằng phản ứng este hóa Fischer giữa axit axetic (CH₃COOH) và propan-1-ol (CH₃CH₂CH₂OH) với xúc tác axit (thường là H₂SO₄ đặc) và đun nóng, sau đó tách nước:
    CH₃COOH + CH₃CH₂CH₂OH ⇌ CH₃COOCH₂CH₂CH₃ + H₂O

Tính chất Hóa học

Tác dụng với:

  • Nước (thủy phân): CH₃COOCH₂CH₂CH₃ + H₂O ⇌ CH₃COOH + CH₃CH₂CH₂OH (trong môi trường axit/bazơ)
  • Dung dịch kiềm (xà phòng hóa): CH₃COOCH₂CH₂CH₃ + NaOH → CH₃COONa + CH₃CH₂CH₂OH
  • Chất oxi hóa mạnh: Có thể bị oxi hóa ở điều kiện khắc nghiệt.

Không phản ứng:

Hầu hết các axit, bazơ loãng (ở điều kiện thường), kim loại thông thường, phi kim.

Chuỗi chuyển hóa

CH₃COOH + CH₃CH₂CH₂OH → CH₃COOCH₂CH₂CH₃ + H₂O

Hiện tượng thực tế

  • Mùi hương đặc trưng của dung môi hoặc hương liệu trái cây trong các sản phẩm sơn, keo dán, nước hoa.
  • Chất lỏng không màu, dễ bay hơi khi để hở.

Bài tập vận dụng

  • Bài tập: Đun nóng 60 gam axit axetic với 75 gam propan-1-ol (có H₂SO₄ đặc làm xúc tác) thu được 61.2 gam propyl axetat. Tính hiệu suất của phản ứng este hóa trên.
    Lời giải:
    - n(CH₃COOH) = 60/60 = 1 mol
    - n(CH₃CH₂CH₂OH) = 75/60 = 1.25 mol
    - Axit axetic là chất phản ứng hết.
    - Theo lý thuyết, n(CH₃COOCH₂CH₂CH₃) = 1 mol => m(CH₃COOCH₂CH₂CH₃) = 1 * 102 = 102 gam.
    - Hiệu suất = (61.2 / 102) * 100% = 60%.
Mẹo nhớ nhanh: A-xít a-xê-tát và rượi Prô-pan, chung tay tạo nên Propyl axetat ngọt ngào hương thơm.

Cảnh báo & An toàn

Nguy hiểm: Là chất lỏng dễ cháy, hơi có thể tạo hỗn hợp nổ với không khí. Hít phải hơi nồng độ cao có thể gây kích ứng đường hô hấp, chóng mặt, buồn nôn. Tiếp xúc trực tiếp với da hoặc mắt có thể gây kích ứng. Cần làm việc trong môi trường thông gió tốt, tránh xa nguồn nhiệt, tia lửa.
Độc tính: Propyl axetat có độc tính thấp nhưng có thể gây kích ứng da, mắt và đường hô hấp. Hơi nồng độ cao có thể gây tác dụng gây mê nhẹ, chóng mặt và đau đầu.
Sơ cứu:
  • Hít phải: Đưa nạn nhân ra nơi thoáng khí. Nếu khó thở, hô hấp nhân tạo và tìm kiếm trợ giúp y tế.
  • Tiếp xúc da: Rửa sạch vùng da tiếp xúc bằng xà phòng và nước. Cởi bỏ quần áo bị nhiễm bẩn.
  • Tiếp xúc mắt: Rửa ngay bằng nước sạch trong ít nhất 15 phút, mí mắt mở rộng. Tìm kiếm trợ giúp y tế.
  • Nuốt phải: Không gây nôn. Súc miệng bằng nước. Tìm kiếm trợ giúp y tế ngay lập tức.
Ảnh đại diện chuyên gia

Thu Thủy

Cử nhân Hóa học Đại học Khoa học Tự nhiên. Có 5 năm kinh nghiệm giảng dạy và số hóa tài liệu giáo dục môn Hóa học.

Cập nhật: 29/10/2026 Đã kiểm duyệt chuyên môn
Miễn trừ trách nhiệm (Disclaimer): Toàn bộ thông số hóa học, điều kiện phản ứng và hiện tượng được tham chiếu từ cơ sở dữ liệu danh pháp IUPAC và sách giáo khoa Hóa học chuẩn. Dữ liệu mang tính chất tham khảo phục vụ học thuật. Chúng tôi khuyến cáo người dùng không tự ý thực hành các phản ứng sinh nhiệt, tạo khí độc hoặc chất nổ tại nhà khi không có thiết bị bảo hộ và sự giám sát của chuyên gia.

Phản ứng liên quan

Chưa có phương trình nào được ghi nhận với chất này.