Chuyển đến nội dung chính
Giaiphuongtrinhhoahoc.com Từ điển chuyên sâu

Zn(NO₃)₂

Kẽm nitrat

Thông Số Kỹ Thuật
Khối lượng mol:189.36 g/mol (dạng khan); 297.49 g/mol (hexahydrat)
Phân tử khối:189.36
Số CAS:7779-88-6 (dạng khan); 10196-18-6 (hexahydrat)
Trạng thái:Rắn
Màu sắc:Tinh thể rắn không màu đến trắng
Tính tan:Rất dễ tan trong nước, tan tốt trong etanol và amoniac.
Độ tan:Khoảng 184 g/100 mL nước ở 20 °C (dạng khan); 317 g/100 mL nước ở 20 °C (hexahydrat).
Độ pH:Khoảng 4-6 (dung dịch 5% ở 25 °C)
Oxi hóa - Khử:Là chất oxi hóa (do gốc nitrat NO₃⁻). Kẽm (Zn) có số oxi hóa +2, thể hiện tính khử kém (chỉ khi kẽm kim loại phản ứng).
Nhiệt độ sôi:Không xác định (phân hủy trước khi sôi)
Nhiệt nóng chảy:110 °C (dạng khan); 36.4 °C (hexahydrat)
Tỷ trọng:2.065 g/cm³ (dạng khan); 1.90 g/cm³ (hexahydrat)
Chất liên quan
Kẽm sunfat (ZnSO₄)Kẽm clorua (ZnCl₂)Nitrat bạc (AgNO₃)Đồng nitrat (Cu(NO₃)₂)

Đặc tính & Ứng dụng

  • Nông nghiệp: Là nguồn cung cấp kẽm (một vi chất dinh dưỡng thiết yếu cho cây trồng) và nitơ trong phân bón.
  • Y tế: Sử dụng làm chất sát khuẩn, chất làm se trong một số chế phẩm y tế.
  • Công nghiệp: Dùng trong mạ điện (đặc biệt là mạ kẽm), sản xuất thuốc nhuộm, hóa chất trung gian, chất xúc tác và bảo quản gỗ.
  • Tổng hợp hóa học: Tiền chất để tổng hợp các hợp chất kẽm khác, ví dụ như kẽm oxit nano.

Phương pháp điều chế

  • Trong phòng thí nghiệm: Cho kim loại kẽm hoặc kẽm oxit/kẽm cacbonat tác dụng với axit nitric loãng:
    Zn + 2HNO₃ → Zn(NO₃)₂ + H₂
    ZnO + 2HNO₃ → Zn(NO₃)₂ + H₂O
    ZnCO₃ + 2HNO₃ → Zn(NO₃)₂ + H₂O + CO₂
  • Trong công nghiệp: Sản xuất quy mô lớn bằng cách hòa tan kẽm oxit trong axit nitric.

Tính chất Hóa học

Tác dụng với:

  • Kiềm mạnh (Bazơ): Zn(NO₃)₂ + 2NaOH → Zn(OH)₂↓ + 2NaNO₃
  • Muối chứa ion sunfat: Zn(NO₃)₂ + BaSO₄ → Phản ứng không xảy ra (BaSO₄ là chất kết tủa bền)
  • Một số kim loại mạnh hơn kẽm: Không phản ứng với kẽm nitrat (trừ khi kẽm nitrat bị phân hủy nhiệt)
  • Các chất khử: Có thể phản ứng do tính oxi hóa của gốc NO₃⁻ trong môi trường axit.

Không phản ứng:

BaSO₄, NaCl (trong điều kiện thông thường, không tạo kết tủa hoặc khí), các kim loại kém hoạt động hơn Zn (như Cu, Ag).

Chuỗi chuyển hóa

Zn → ZnSO₄ → Zn(NO₃)₂ → Zn(OH)₂ → ZnO

Hiện tượng thực tế

  • Khi cho kim loại kẽm vào dung dịch axit nitric, kẽm tan dần và có thể thấy sủi bọt khí (tùy nồng độ axit, có thể là H₂, NO, NO₂...).
  • Dung dịch kẽm nitrat không màu, khi để kết tinh sẽ tạo thành tinh thể màu trắng.

Bài tập vận dụng

  • Bài tập: Cho 13 gam kẽm tác dụng vừa đủ với dung dịch axit nitric loãng, thu được dung dịch X chứa kẽm nitrat và khí Y. Tính khối lượng kẽm nitrat thu được trong dung dịch X. (Biết Zn=65, N=14, O=16).
    Lời giải:
    Phương trình phản ứng (tổng quát): Zn + 2HNO₃ → Zn(NO₃)₂ + H₂
    Số mol Zn = 13 g / 65 g/mol = 0.2 mol
    Theo phương trình, 1 mol Zn tạo ra 1 mol Zn(NO₃)₂.
    Vậy, 0.2 mol Zn tạo ra 0.2 mol Zn(NO₃)₂.
    Khối lượng Zn(NO₃)₂ = 0.2 mol * 189.36 g/mol = 37.872 g.
Mẹo nhớ nhanh: Kẽm nitrat trắng tinh, cây cần, mạ xi, an toàn nhớ mang găng tay.

Cảnh báo & An toàn

Nguy hiểm: Kẽm nitrat là chất oxi hóa mạnh, có thể gây cháy hoặc nổ khi tiếp xúc với các chất hữu cơ hoặc chất dễ cháy khác. Gây kích ứng da, mắt và đường hô hấp. Nuốt phải có thể gây ngộ độc kẽm. Nên sử dụng thiết bị bảo hộ cá nhân (găng tay, kính bảo hộ, khẩu trang) khi thao tác.
Độc tính: Có thể gây kích ứng nghiêm trọng cho mắt và da. Nuốt phải có thể gây buồn nôn, nôn mửa, tiêu chảy, đau bụng và độc cho thận ở liều cao. Hít phải bụi có thể gây kích ứng đường hô hấp. Sơ cứu: Rửa mắt/da bằng nước sạch, đưa nạn nhân ra nơi thoáng khí, tìm kiếm sự chăm sóc y tế nếu triệu chứng nặng.
Ảnh đại diện chuyên gia

Thu Thủy

Cử nhân Hóa học Đại học Khoa học Tự nhiên. Có 5 năm kinh nghiệm giảng dạy và số hóa tài liệu giáo dục môn Hóa học.

Cập nhật: 15/10/2026 Đã kiểm duyệt chuyên môn
Miễn trừ trách nhiệm (Disclaimer): Toàn bộ thông số hóa học, điều kiện phản ứng và hiện tượng được tham chiếu từ cơ sở dữ liệu danh pháp IUPAC và sách giáo khoa Hóa học chuẩn. Dữ liệu mang tính chất tham khảo phục vụ học thuật. Chúng tôi khuyến cáo người dùng không tự ý thực hành các phản ứng sinh nhiệt, tạo khí độc hoặc chất nổ tại nhà khi không có thiết bị bảo hộ và sự giám sát của chuyên gia.