| Khối lượng mol: | 181.88 g/mol |
| Phân tử khối: | 181.88 |
| Số CAS: | 1314-62-1 |
| Trạng thái: | Rắn |
| Màu sắc: | Vàng cam đến đỏ nâu (tùy thuộc nhiệt độ) |
| Tính tan: | Ít tan trong nước, tạo dung dịch axit yếu. Tan trong axit mạnh và dung dịch kiềm nóng. |
| Độ tan: | Khoảng 0.007 g/100 mL nước ở 20 °C. |
| Độ pH: | Khoảng 4.2 (dung dịch bão hòa) (axit yếu) |
| Oxi hóa - Khử: | Là một oxit axit và là chất oxi hóa mạnh ở nhiệt độ cao, đặc biệt khi nóng chảy. Số oxi hóa của V là +5. |
| Nhiệt độ sôi: | Không xác định (thăng hoa ở ~1750 °C) |
| Nhiệt nóng chảy: | 690 °C |
| Tỷ trọng: | 3.357 g/cm³ |
Máy tính nhanh
* Tự động tính dựa trên 181.88 g/mol
Đặc tính & Ứng dụng
- Chất xúc tác: Quan trọng nhất là trong quá trình tiếp xúc sản xuất H₂SO₄, phản ứng oxi hóa SO₂ thành SO₃.
- Sản xuất ferovanadium: Hợp kim được dùng trong thép hợp kim chịu lực cao.
- Gốm sứ và thủy tinh: Chất tạo màu vàng hoặc xanh lá, kiểm soát độ truyền ánh sáng.
- Pin sạc: Dùng làm vật liệu catốt trong một số loại pin lithium-ion.
- Lớp phủ quang điện: Có khả năng điều chỉnh độ truyền ánh sáng, ứng dụng trong cửa sổ thông minh.
Phương pháp điều chế
- Trong công nghiệp: Sản xuất từ quặng vanadi hoặc từ các sản phẩm phụ của quá trình sản xuất thép. Quá trình bao gồm nung nóng quặng với natri cacbonat để tạo natri vanadat, sau đó axit hóa và nung nóng để thu được V₂O₅.
- Trong phòng thí nghiệm: Nhiệt phân amoni metavanadat (NH₄VO₃) hoặc oxi hóa kim loại vanadi.
Tính chất Hóa học
Tác dụng với:
- Axit mạnh: V₂O₅ + 6HCl → 2VOCl₃ + 3H₂O
- Dung dịch kiềm: V₂O₅ + 2NaOH → 2NaVO₃ + H₂O (tạo muối metavanadat)
- Chất khử: Có thể bị khử bởi carbon monoxide, hydro ở nhiệt độ cao.
Không phản ứng:
Ở điều kiện thường, không phản ứng với nước, không khí, các axit yếu.
Chuỗi chuyển hóa
V -> V₂O₅ -> NaVO₃ -> V(OH)₅
Hiện tượng thực tế
Trong công nghiệp, khi đi qua tháp tiếp xúc chứa V₂O₅, khí SO₂ và O₂ dần chuyển hóa thành SO₃, là một bước quan trọng để tạo ra axit sulfuric.
Bài tập vận dụng
Trong quá trình sản xuất axit sunfuric bằng phương pháp tiếp xúc, V₂O₅ xúc tác cho phản ứng: 2SO₂ (k) + O₂ (k) ⇌ 2SO₃ (k).
a) Giải thích vai trò của V₂O₅ trong phản ứng trên.
b) Nêu điều kiện nhiệt độ tối ưu cho phản ứng này và tại sao nhiệt độ quá cao lại không có lợi.
Lời giải vắn tắt:
a) V₂O₅ là chất xúc tác dị thể, làm tăng tốc độ phản ứng thuận nghịch bằng cách tạo ra các chất trung gian có năng lượng hoạt hóa thấp hơn, đồng thời không bị tiêu hao trong quá trình phản ứng.
b) Nhiệt độ tối ưu thường khoảng 400-500 °C. Phản ứng là tỏa nhiệt, nên nhiệt độ quá cao sẽ làm chuyển dịch cân bằng về phía chất phản ứng (theo nguyên lý Le Chatelier), làm giảm hiệu suất tạo SO₃.
Cảnh báo & An toàn
Thu Thủy
Cử nhân Hóa học Đại học Khoa học Tự nhiên. Có 5 năm kinh nghiệm giảng dạy và số hóa tài liệu giáo dục môn Hóa học.